1:1 dde^'n 31:31
1:1
Cha^m-ngo^n cu?a Sa-lo^-mo^n, con trai DDa-vi't, Vua Y-so+-ra-e^n:
1:2
DDa(.ng khie^'n cho ngu+o+`i ta hie^?u bie^'t su+. kho^n-ngoan va` dde^`u khuye^n-da.y, Cu`ng pha^n-bie^.t ca'c lo+`i tho^ng-sa'ng;
1:3
DDe^? nha^.n-la~nh dde^`u da.y-do^~ theo su+. kho^n-ngoan,
Su+. co^ng-bi`nh, ly'-ddoa'n, va` su+. cha'nh-tru+.c;
1:4
Ha^`u cho ngu+o+`i ngu-do^'t ddu+o+.c su+. kho^n-khe'o,
Ga~ trai-tre? ddu+o+.c su+. tri-thu+'c va` su+. de~-da(.t.
1:5
Ke? kho^n se~ nghe va` the^m le^n su+. ho.c-va^'n,
Ngu+o+`i tho^ng-sa'ng se~ ddu+o+.c ro^.ng mu+u-tri',
1:6
DDe^? hie^?u-bie^'t cha^m-ngo^n, thi'-du.,
Va` lo+`i cu?a ngu+o+`i kho^n-ngoan, cu`ng ca^u-ddo^' nhie^.m cu?a ho..
1:7
Su+. ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va la` kho+?i dda^`u su+. tri-thu+'c;
Co`n ke? ngu-muo^.i khinh-bi? su+. kho^n-ngoan va` lo+`i khuye^n-da.y .
1:8
Ho+~i con, ha~y nghe lo+`i khuye^n-da.y cu?a cha,
Cho+' bo? phe'p-ta('c cu?a me. con;
1:9
Vi` a^'y se~ nhu+ mo^.t da^y hoa tre^n dda^`u con,
Gio^'ng nhu+ nhu+~ng vo`ng ddeo quanh co^? cu?a con.
1:10
Ho+~i con, ne^'u ke? to^.i-nho+n kie^'m the^' quye^'n-du. con,
Cho+' khu+'ng theo .
1:11
Ne^'u chu'ng no' no'i:
"Ha~y dde^'n cu`ng chu'ng ta, phu.c ri`nh la`m ddo^? huye^'t ngu+o+`i,
Nu'p ddo+.i ha.i vo^-co+' ke? cha(?ng to^.i;
1:12
Chu'ng ta se~ nuo^'t so^'ng chu'ng no' nhu+ A^m-phu?,
Va` co`n nguye^n-ve.n nhu+ ke? xuo^'ng mo^`-ma?;
1:13
Chu'ng ta se~ ddu+o+.c ca'c thu+' cu?a ba'u,
Cha^'t dda^`y nha` chu'ng ta nhu+~ng cu?a cu+o+'p;
1:14
Ha~y la^'y pha^`n ngu+o+i vo+'i chu'ng ta,
Chu'ng ta ca? tha?y se~ co' mo^.t tu'i-ba.c ma` tho^i ."
1:15
Ho+~i con, ddu+`ng ddi ddu+o+`ng cu`ng chu'ng no';
Ha~y ca^`m-giu+~ cho+n con, cho+' va`o lo^'i cu?a ho.;
1:16
Vi` cho+n chu'ng no' cha.y dde^'n su+. a'c,
La^.t-dda^.t la`m ddo^? huye^'t ra .
1:17
Vi` gia(ng lu+o+'i ra tru+o+'c ma(.t ca'c loa`i co' ca'nh
La^'y la`m luo^'ng-co^ng thay;
1:18
Cha'nh nhu+~ng ngu+o+`i a^'y tha^.t phu.c mu+u la`m ddo^? huye^'t mi`nh ra,
Va` nu'p-ri`nh ha.i ma.ng-so^'ng mi`nh.
1:19
DDo' la` ddu+o+`ng cu?a nhu+~ng ke? tham lo+.i ba^'t-nghi~a;
Lo+.i nhu+ the^? ddoa.t la^'y ma.ng-so^'ng cu?a ke? ddu+o+.c no'.
1:20
Su+. kho^n-ngoan ho^ le^n ngoa`i ddu+o+`ng,
Ca^'t tie^'ng do^.i ra no+i pho^' cho+.;
1:21
Kho^n-ngoan ke^u-la o+? dda^`u ddu+o+`ng do^.n-du+.c o^`n-a`o;
Ta.i cu+?a tha`nh, va` no^.i trong tha`nh ngu+o+`i pha'n lo+`i mi`nh ra,
1:22
Ma` ra(`ng: Ho+~i ke? ngu-do^'t, ca'c ngu+o+i se~ me^'n su+. ngu-da.i cho dde^'n bao gio+`?
Ke? nha.o-ba'ng se~ u+a su+. nha.o-ba'ng,
Va` ke? da.i-do^.t se~ ghe't su+. tri-thu+'c cho dde^'n chu+`ng na`o ?
1:23
Nha^n vi` ta tra'ch ca'c ngu+o+i, ca'c ngu+o+i kha' tro+? la.i;
Ki`a, ta se~ ddo^? tha^`n-linh ta tre^n ca'c ngu+o+i;
Ta se~ la`m cho ca'c ngu+o+i bie^'t nhu+~ng lo+`i cu?a ta .
1:24
Bo+?i vi` ta ke^u go.i, ma` ca'c ngu+o+i kho^ng khu+'ng nghe,
Ta gio+ tay ta ra, la.i cha(?ng co' ai chu? y';
1:25
Nhu+ng ca'c ngu+o+i dda~ bo? he^'t lo+`i khuye^n-da.y ta,
Kho^ng chi.u lo+`i quo+?-tra'ch ta;
1:26
Ne^n trong lu'c ca'c ngu+o+i bi. tai-na.n, ta cu~ng se~ che^-cu+o+`i,
Khi su+. so+.-ha~i gia'ng cho ca'c ngu+o+i, a('t ta se~ nha.o-ba'ng;
1:27
Khi su+. so+.-ha~i ca'c ngu+o+i xa?y dde^'n thi`nh-li`nh nhu+ gio'-ba~o,
Tai-na.n xo^ng va`o ca'c ngu+o+i nhu+ co+n tro^'t,
Va` su+. nga(.t-nghe`o, kho^'n-cu+.c gia'ng tre^n ca'c ngu+o+i .
1:28
Ba^'y gio+` chu'ng no' se~ ke^u-ca^`u cu`ng ta, nhu+ng ta se~ kho^ng dda'p lo+`i;
Sa'ng so+'m chu'ng no' se~ ti`m ta, nhu+ng kho^ng ga(.p ddu+o+.c.
1:29
A^'y bo+?i vi` chu'ng no' ghe't su+. hie^?u-bie^'t,
Kho^ng cho.n la^'y su+. ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va,
1:30
Cu~ng kho^ng muo^'n theo su+. khuye^n-da.y ta,
Va` che^-bai ca'c lo+`i quo+?-tra'ch ta;
1:31
Vi` va^.y chu'ng no' se~ a(n bo^ng-tra'i cu?a ddu+o+`ng-lo^'i mi`nh,
Va` ddu+o+.c no-ne^ mu+u-chu+o+'c cu?a mi`nh rie^ng.
1:32
Vi` su+. bo^.i-nghi.ch cu?a ke? ngu-do^'t se~ gie^'t chu'ng no',
Va` su+. ye^n-o^?n cu?a ke? da.i-do^.t se~ la`m ha.i cho chu'ng no'.
1:33
Nhu+ng ai khu+'ng nghe ta a('t se~ o+? an-nhie^n vo^-su+.,
DDu+o+.c bi`nh-ti.nh, kho^ng so+. tai-ho.a na`o .
Cha^m-ngo^n
2:
2:1
Ho+~i con, ne^'u con tie^'p-nha^.n lo+`i ta,
DDa`nh-giu+~ ma.ng-li.nh ta no+i lo`ng con,
2:2
DDe^? la('ng tai nghe su+. kho^n-ngoan,
Va` chuye^n lo`ng con ve^` su+. tho^ng-sa'ng;
2:3
Pha?i ne^'u con ke^u-ca^`u su+. pha^n-bie^.n,
Va` ca^'t tie^'ng le^n ca^`u-xin su+. tho^ng-sa'ng,
2:4
Ne^'u con ti`m no' nhu+ tie^`n-ba.c,
Va` kie^'m no' nhu+ bu+?u-va^.t a^?n-bi',
2:5
Ba^'y gio+` con se~ hie^?u-bie^'t su+. ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va,
Va` ti`m ddu+o+.c ddie^`u tri-thu+'c cu?a DDu+'c Chu'a Tro+`i .
2:6
Vi` DDu+'c Gie^-ho^-va ban cho su+. kho^n-ngoan;
Tu+` mie^.ng Nga`i ra ddie^`u tri-thu+'c va` tho^ng-sa'ng.
2:7
Nga`i da`nh o+n cu+'u-ro^~i cho ngu+o+`i ngay-tha(?ng;
Nga`i la` thua^~n-ddo+~ cu?a ngu+o+`i la`m theo su+. ddoan-chi'nh,
2:8
Phu`-ho^. ca'c lo^'i cu?a ngu+o+`i co^ng-bi`nh,
Va` giu+~-gi`n ddu+o+`ng cu?a tha'nh-ddo^` Nga`i .
2:9
Ba^'y gio+` con se~ hie^?u-bie^'t su+. co^ng-bi`nh, su+. ly'-ddoa'n,
Su+. cha'nh-tru+.c, va` ca'c ne?o la`nh.
2:10
Vi` su+. kho^n-ngoan se~ va`o trong lo`ng con,
Va` linh-ho^`n con se~ la^'y su+.-hie^?u bie^'t la`m vui-thi'ch.
2:11
Su+. de~-da(.t se~ coi-so'c con,
Su+. tho^ng-sa'ng se~ gi`n-giu+~ con,
2:12
DDe^? cu+'u con kho?i ddu+o+`ng du+~,
Kho?i ke? no'i vie^.c gian-ta`,
2:13
Va` kho?i ke? bo? ddu+o+`ng ngay-tha(?ng,
Ma` ddi theo ca'c lo^'i to^'i-ta(m;
2:14
La` ngu+o+`i vui da. la`m du+~,
U+a thi'ch su+. gian-ta` cu?a ke? a'c;
2:15
Chu'ng no' cong-va.y trong ddu+o+`ng-lo^'i mi`nh,
Va` la^`m-la.c trong ca'c ne?o mi`nh;
2:16
La.i su+. kho^n-ngoan se~ cu+'u con kho?i da^m-phu.,
La` ngu+o+`i ddo+`n-ba` la. no'i lo+`i dua-ni.nh;
2:17
Na`ng li`a-bo? ba.n cu?a buo^?i ddang-thi`,
Va` que^n su+. giao-u+o+'c cu?a DDu+'c Chu'a Tro+`i mi`nh;-
2:18
Vi` nha` no' xie^u qua su+. che^'t,
Va` con ddu+o+`ng no' da^~n dde^'n cho^'n ke? tha'c;
2:19
Cha(?ng ai ddi dde^'n na`ng ma` tro+? ve^`,
Hoa(.c ddu+o+.c to+'i ca'c lo^'i su+. so^'ng;-
2:20
Su+. kho^n-ngoan se~ khie^'n con ddi trong ddu+o+`ng ngu+o+`i-thie^.n,
Va` gi`n-giu+~ ca'c lo^'i cu?a ke? co^ng-bi`nh.
2:21
Vi` ngu+o+`i ngay-tha(?ng se~ ddu+o+.c o+? tre^n dda^'t,
Va` ngu+o+`i tro.n-ve.n se~ co`n o+? ddo' luo^n luo^n.
2:22
Nhu+ng ke? gian-a'c se~ bi. trua^'t kho?i dda^'t,
Va` ke? ba^'t-trung se~ bi. nho^? ru+'t kho?i ddo'.
Cha^m-ngo^n
3:
3:1
Ho+~i con, cho+' que^n su+. khuye^n-da.y ta,
Lo`ng con kha' giu+~ ca'c ma.ng-li.nh ta;
3:2
Vi` no' se~ the^m cho con la^u nga`y,
So^' na(m ma.ng-so^'ng, va` su+. bi`nh-an.
3:3
Su+. nho+n-tu+` va` su+. cho+n-tha^.t, cho+' dde^? li`a-bo? con;
Ha~y ddeo no' va`o co^?, ghi no' no+i bia lo`ng con;
3:4
Nhu+ va^.y, tru+o+'c ma(.t DDu+'c Chu'a Tro+`i va` loa`i ngu+o+`i
Con se~ ddu+o+.c o+n va` co' su+. kho^n-ngoan tha^.t.
3:5
Ha~y he^'t lo`ng tin-ca^.y DDu+'c Gie^-ho^-va,
Cho+' nu+o+ng-ca^.y no+i su+. tho^ng-sa'ng cu?a con;
3:6
Pha`m trong ca'c vie^.c la`m cu?a con, kha' nha^.n-bie^'t Nga`i,
Thi` Nga`i se~ chi?-da^~n ca'c ne?o cu?a con.
3:7
Cho+' kho^n-ngoan theo ma('t mi`nh;
Ha~y ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va, va` li`a-kho?i su+. a'c:
3:8
Nhu+ va^.y, cuo^'ng-ro^'n con se~ ddu+o+.c ma.nh-kho?e,
Va` xu+o+ng-co^'t con ddu+o+.c ma't-me?.
3:9
Ha~y la^'y ta`i-va^.t va` hue^-lo+.i dda^`u mu`a cu?a con,
Ma` to^n-vinh DDu+'c Gie^-ho^-va;
3:10
Va^.y, ca'c vu+.a-la^~m con se~ dda^`y du+-da^.t,
Va` nhu+~ng thu`ng cu?a con se~ tra`n ru+o+.u mo+'i .
3:11
Ho+~i con, cho+' khinh dde^`u su+?a-pha.t cu?a DDu+'c Gie^-ho^-va,
Cho+' hie^`m lo`ng khi Nga`i quo+?-tra'ch;
3:12
Vi` DDu+'c Gie^-ho^-va ye^u-thu+o+ng ai thi` tra'ch-pha.t na^'y .
Nhu+ mo^.t ngu+o+`i cha ddo^'i cu`ng con trai ye^u-da^'u mi`nh.
3:13
Ngu+o+`i na`o ti`m dda(.ng su+. kho^n-ngoan,
Va` ddu+o+.c su+. tho^ng-sa'ng, co' phu+o+'c thay!
3:14
Vi` tha` ddu+o+.c no' ho+n la` ddu+o+.c tie^`n-ba.c,
Hoa-lo+.i no' sanh ra to^'t ho+n va`ng ro`ng.
3:15
Su+. kho^n-ngoan qui'-ba'u ho+n cha^u-ngo.c,
Cha(?ng mo^.t bu+?u-va^.t na`o con u+a-thi'ch ma` sa'nh ki.p no' ddu+o+.c.
3:16
Tay hu+~u no' ca^`m su+. tru+o+`ng-tho.,
Co`n trong tay ta?, co' su+. gia`u-co' va` vinh-hie^?n.
3:17
Ca'c ne?o no' vo^'n la` ne?o khoa'i-la.c,
Va` ca'c lo^'i no' ca? dde^`u bi`nh-an.
3:18
No' la` ca^y su+. so^'ng cho ai na('m la^'y no';
Ngu+o+`i na`o ca^`m-giu+~ no' dde^`u ddu+o+.c phu+o+'c-ha.nh.
3:19
DDu+'c Gie^-ho^-va du`ng su+. kho^n-ngoan la^.p ne^n tra'i dda^'t;
Nho+` su+. tho^ng-sa'ng ma` sa('p dda(.t ca'c tu+`ng tro+`i .
3:20
Do su+. hie^?u-bie^'t ngu+o+`i ca'c vu+.c-sa^u mo+? ra,
Va` ma^y dda(.t ra su+o+ng-mo'c.
3:21
Ho+~i con, kha' gi`n-giu+~ su+. kho^n-ngoan tha^.t va` su+. de~-da(.t,
Cho+' dde^? no' li`a xa ma('t con;
3:22
Thi` no' se~ la` su+. so^'ng cu?a linh-ho^`n con,
Va` nhu+ ddo^` trang-su+'c cho co^? con.
3:23
Con se~ bu+o+'c ddi vu+~ng-va`ng trong ddu+o+`ng con,
Va` cho+n con kho^ng va^'p-nga~.
3:24
Khi con na(`m, cha(?ng co' dde^`u so+.-ha~i;
Pha?i, con se~ na(`m ddu+o+.c ngu? ngon-gia^'c.
3:25
Cho+' so+. su+. kinh-khie^'p xa?y dde^'n thi`nh-li`nh,
Cu~ng ddu+`ng kinh-ha~i lu'c su+. ta`n-ha.i gia'ng tre^n ke? a'c;
3:26
Vi` DDu+'c Gie^-ho^-va la` no+i nu+o+ng-ca^.y cu?a con,
Nga`i se~ gi`n-giu+~ cho+n con kho?i ma('c ba^~y .
3:27
Cho+' tu+`-cho^'i la`m la`nh cho ke? na`o xu+'ng-dda'ng,
Mie^~n la` tay con co' quye^`n la`m dde^`u a^'y .
3:28
Nhu+o+.c ba(`ng con co' ta.i no+i con va^.t ke? la^n-ca^.n ca^`u-xin, thi` cho+' no'i vo+'i ngu+o+`i ra(`ng:
Ha~y ddi va` tro+? la.i, nga`y mai ta se~ cho ngu+o+i .
3:29
Cho+' la^.p mu+u ha.i ke? la^n-ca^.n con,
Vi` ngu+o+`i a(n-o+? bi`nh-ye^n be^n con.
3:30
Ne^'u kho^ng co' la`m dde^`u ha.i cho con,
Cho+' tranh-gia`nh vo^-co+' vo+'i ai .
3:31
Cho+' pha^n-bi` vo+'i ke? hung-du+~,
Cu~ng ddu+`ng cho.n lo^'i na`o cu?a ha('n;
3:32
Vi` DDu+'c Gie^-ho^-va go+'m-ghie^'c ke? gian-ta`;
Nhu+ng ke^'t ti`nh ba^.u-ba.n cu`ng ngu+o+`i ngay-tha(?ng.
3:33
Su+. ru?a-sa? cu?a DDu+'c Gie^-ho^-va gia'ng tre^n nha` ke? a'c.
Song Nga`i ban phu+o+'c cho cho^~-o+? cu?a ngu+o+`i co^ng-bi`nh.
3:34
Qua? tha^.t Nga`i nha.o-ba'ng ke? hay nha.o-ba'ng;
Nhu+ng Nga`i ban o+n cho ngu+o+`i khie^m-nhu+o+`ng.
3:35
Ngu+o+`i kho^n-ngoan se~ hu+o+?ng ddu+o+.c su+. vinh-hie^?n;
Co`n su+. tha(ng le^n cu?a ke? ngu-da.i se~ ra dde^`u ho^?-the.n.
Cha^m-ngo^n
4:
4:1
Ho+~i ca'c con, ha~y nghe lo+`i khuye^n-da.y cu?a mo^.t ngu+o+`i cha,
Kha' chu? y' va`o, ha^`u cho bie^'t su+. tho^ng-sa'ng;
4:2
Vi` ta ban cho ca'c con mo^.t dda.o-ly' to^'t-la`nh;
Cho+' li`a-bo? lo+`i da.y-do^~ cu?a ta .
4:3
Khi co`n tho+-a^'u, ta la` con trai cu?a cha ta,
Mo^.t ddu+'a con mo^.t cu?a me. ta ye^u-me^'n.
4:4
Cha ta co' da.y ta ra(`ng: Lo`ng con kha' ghi-nho+' ca'c lo+`i ta;
Ha~y gi`n-giu+~ ma.ng-li.nh ta, thi` con se~ ddu+o+.c so^'ng.
4:5
Kha' ca^`u la^'y su+. kho^n-ngoan, kha' ca^`u la^'y su+. tho^ng-sa'ng,
Cho+' que^n, cho+' xa^y-bo? ca'c lo+`i cu?a mie^.ng ta;
4:6
DDu+`ng li`a-bo? su+. kho^n-ngoan, a('t ngu+o+`i se~ gi`n-giu+~ con;
Ha~y ye^u-me^'n ngu+o+`i, thi` ngu+o+`i se~ phu`-ho^. con.
4:7
Su+. kho^n-ngoan la` dde^`u ca^`n-nhu+'t; va^.y, kha' ca^`u la^'y su+. kho^n-ngoan;
Ha~y du`ng he^'t cu?a con dda~ ddu+o+.c ma` mua su+. tho^ng-sa'ng.
4:8
Ha~y to^n-ta(.ng su+. kho^n-ngoan, thi` su+. kho^n-ngoan se~ tha(ng con le^n,
La`m cho con ddu+o+.c vinh-hie^?n, khi con hoa`i-nie^.m dde^'n.
4:9
Su+. kho^n-ngoan se~ ddo^.i tre^n dda^`u con mo^.t da^y hoa-mi~,
Va` ban cho con mo^.t ma~o trie^`u-thie^n vinh-quang.
4:10
Ho+~i con, ha~y nghe va` tie^'p-nha^.n ca'c lo+`i ta;
Thi` na(m tha'ng cu?a ddo+`i con se~ ddu+o+.c the^m nhie^`u le^n.
4:11
Ta dda~ da.y-do^~ con ddu+o+`ng kho^n-ngoan,
Da^~n con ddi trong ca'c lo^'i ngay-tha(?ng.
4:12
Khi con ddi, bu+o+'c cho+n con se~ kho^ng nga^.p-ngu+`ng,
Va` khi con cha.y, con se~ kho^ng va^'p-nga~.
4:13
Ha~y na('m cha('c ddie^`u khuye^n-da.y, cho+' buo^ng ra;
Kha' gi`n-giu+~ no', vi` la` su+. so^'ng cu?a con.
4:14
Cho+' va`o trong lo^'i ke? hung-du+~,
Va` ddu+`ng ddi ddu+o+`ng ke? gian-a'c.
4:15
Ha~y tra'nh ddu+o+`ng a^'y, cho+' ddi ngang qua no';
Ha~y xa^y-kho?i no' va` cu+' ddi tha(?ng.
4:16
Vi` ne^'u chu'ng no' kho^ng la`m ddie^`u a'c, thi` nhu? kho^ng dda(.ng;
Ba(`ng chu+a ga^y cho ngu+o+`i na`o va^'p-pha.m, thi` gia^'c-ngu? bi. ca^'t kho?i chu'ng no'.
4:17
Vi` chu'ng no' a(n ba'nh cu?a su+. gian-a'c,
Va` uo^'ng ru+o+.u cu?a su+. hung-ha(ng.
4:18
Nhu+ng con ddu+o+`ng ngu+o+`i co^ng-bi`nh gio^'ng nhu+ su+. sa'ng chie^'u ra.ng,
Ca`ng sa'ng the^m le^n cho dde^'n giu+~a tru+a .
4:19
Co`n no+i ke? gian-a'c va^~n nhu+ ta(m-to^'i;
Chu'ng no' cha(?ng bie^'t mi`nh va^'p-nga~ vi` dda^u .
4:20
Ho+~i con, ha~y cha(m-chi? ve^` ca'c lo+`i ta,
Kha' nghie^ng tai nghe nhu+~ng ba`i gia?ng-thuye^'t ta .
4:21
Ca'c lo+`i a^'y cho+' dde^? xa kho?i ma('t con,
Ha~y giu+~ la^'y no+i lo`ng con.
4:22
Vi` lo+`i a^'y la` su+. so^'ng cho ngu+o+`i na`o ti`m ddu+o+.c no',
Va` su+. kho?e-ma.nh cho toa`n tha^n-the^? cu?a ho..
4:23
Kha' ca^?n-tha^.n giu+~ ta^'m lo`ng cu?a con ho+n he^'t,
Vi` ca'c nguo^`n su+. so^'ng do no+i no' ma` ra .
4:24
Con ha~y de.p ra su+. gian-ta` cu?a mie^.ng,
Va` bo? ca'ch xa con su+.-gia? do^'i cu?a mo^i .
4:25
Ma('t con ha~y ngo' ngay tru+o+'c ma(.t,
Va` mi' ma('t con kha' xem tha(?ng tru+o+'c ma(.t con.
4:26
Ha~y ban ba(`ng ca'i ne?o cu?a cho+n con ddi,
Va` la^.p cho vu+~ng-va`ng ca'c ddu+o+`ng lo^'i con,
4:27
Cho+' xa^y qua be^n hu+~u hay be^n ta?;
Ha~y do+`i cho+n con kho?i su+. a'c.
Cha^m-ngo^n
5:
5:1
Ho+~i con, ha~y-cha(m chi? ve^` su+. kho^n-ngoan ta,
Kha' nghie^ng tai qua nghe lo+`i tho^ng-sa'ng ta;
5:2
DDe^? con gi`n-giu+~ su+. de~-da(.t,
Va` mo^i con ba?o-to^`n su+. tri-thu+'c.
5:3
Vi` mo^i ke? da^m-phu. dda(.t ra ma^.t,
Va` mie^.ng no' di.u ho+n da^`u;
5:4
Nhu+ng ro^'t la.i dda('ng nhu+ nga?i-cu+'u,
Be'n nhu+ gu+o+m hai lu+o+~i .
5:5
Cho+n no' xuo^'ng cho^'n che^'t;
Bu+o+'c no' ddu.ng dde^'n A^m-phu?.
5:6
No' kho^ng ti`m dda(.ng con ddu+o+`ng ba(`ng-tha(?ng cu?a su+. so^'ng;
Ca'c lo^'i no' la^`m-la.c, song no' cha(?ng bie^'t dde^'n.
5:7
Va^.y ba^y gio+`, ho+~i ca'c con, ha~y nghe ta;
Cho+' li`a-bo? ca'c lo+`i cu?a mie^.ng ta .
5:8
Ha~y do+`i ddu+o+`ng con ca'ch xa kho?i no',
DDu+`ng la.i ga^`n cu+?a nha` no';
5:9
E con trao su+. danh-du+. mi`nh cho ke? kha'c,
Va` na(m tuo^?i con cho ke? hung-ba.o .
5:10
E ngu+o+`i la. ddu+o+.c no-ne^ ho'a-ta`i con,
Va` co^ng-lao con ve^` nha` ke? ngoa.i;
5:11
Ke?o dde^'n cuo^'i-cu`ng con pha?i re^n-sie^'t,
Vi` thi.t va` tha^n-the^? con dda~ bi. hao-mo`n,
5:12
Ro^`i con no'i ra(`ng: Co+' sao to^i ghe't lo+`i khuye^n-da.y,
Va` lo`ng to^i khinh-bi? su+. quo+?-tra'ch?
5:13
Nho+n sao to^i kho^ng va^ng theo tie^'ng gia'o-su+ to^i,
Va` cha(?ng nghie^ng tai qua lo+`i cu?a ngu+o+`i da.y-do^~ to^i ?
5:14
Ta.i giu+~a da^n-su+. va` ho^.i-chu'ng,
To^i thie^'u dde^`u bi. sa va`o ca'c thu+' tai-ho.a .
5:15
Ha~y uo^'ng nu+o+'c ho^` con chu+'a,
Va` nu+o+'c cha?y trong gie^'ng con.
5:16
Ca'c nguo^`n cu?a con ha' ne^n tra`n ra ngoa`i ddu+o+`ng,
Va` ca'c suo^'i cu?a con tuo^n no+i pho^' cho+. sao ?
5:17
No' kha' ve^` mo^.t mi`nh con,
Cho+' tho^ng-du.ng no' vo+'i ngu+o+`i ngoa.i .
5:18
Nguye^.n nguo^`n-ma.ch con ddu+o+.c phu+o+'c;
Con ha~y la^'y la`m vui-thi'ch no+i vo+. con cu+o+'i buo^?i ddang-thi`,
5:19
Nhu+ nai ca'i dda'ng thu+o+ng, va` hoa`ng-du+o+ng co' duye^n to^'t,
Nguye^.n nu+o+ng-long na`ng la`m tho?a lo`ng con luo^n luo^n,
Va` a'i-ti`nh na`ng khie^'n cho con say-me^ ma~i ma~i .
5:20
Ho+~i con, le~ na`o con me^-me^.t ngu+o+`i da^m-phu.,
Va` na^ng-niu lo`ng cu?a ngu+o+`i ngoa.i ?
5:21
Vi` ca'c ddu+o+`ng cu?a loa`i ngu+o+`i o+? tru+o+'c ma(.t DDu+'c Gie^-ho^-va;
Nga`i ban ba(`ng ca'c lo^'i cu?a ho..
5:22
Ke? hung-du+~ se~ bi. gian-a'c mi`nh ba('t pha?i,
Va` bi. da^y to^.i-lo^~i mi`nh va^'n-buo^.c la^'y .
5:23
No' se~ che^'t vi` thie^'u lo+`i-khuye^n-da.y,
Va` bi. la^`m-la.c vi` ngu-da.i qua'.
Cha^m-ngo^n
6:
6:1
Ho+~i con, ne^'u con co' ba?o-la~nh cho ke? la^n-ca^.n mi`nh,
Ne^'u con giao tay mi`nh vi` ngu+o+`i ngoa.i,
6:2
Thi` con dda~ bi. lo+`i mie^.ng mi`nh tro'i-buo^.c,
Ma('c pha?i lo+`i cu?a mie^.ng con.
6:3
Ho+~i con, bo+?i vi` con dda~ sa va`o tay ke? la^n-ca^.n con,
Ha~y la`m dde^`u na^`y va` gia?i-cu+'u mi`nh con:
Ha~y ddi ha. mi`nh xuo^'ng, na`i-xin ngu+o+`i la^n-ca^.n con;
6:4
Cho+' dde^? cho hai ma('t con ngu?,
Hoa(.c mi' ma('t con cho+.p la.i;
6:5
Ha~y gia?i-cu+'u mi`nh kho?i ngu+o+`i nhu+ con hoa`ng-du+o+ng thoa't kho?i tay tho+. sa(n,
Nhu+ con chim thoa't kho?i tay ke? dda'nh ra^.p.
6:6
Ho+~i ke? bie^'ng-nha'c, ha~y ddi dde^'n loa`i kie^'n;
Kha' xem-xe't ca'ch a(n-o+? no' ma` ho.c kho^n-ngoan.
6:7
Tuy no' kho^ng co' hoa(.c quan-tu+o+'ng,
Hay quan cai-ddo^'c, hay la` quan tra^'n,
6:8
Thi` no' cu~ng bie^'t sa('m-su+?a lu+o+ng-pha.n mi`nh trong lu'c mu`a he`,
Va` tha^u-tru+? va^.t-thu+.c no' trong khi mu`a ga(.t.
6:9
Ho+~i ke? bie^'ng-nha'c, ngu+o+i se~ na(`m cho dde^'n chu+`ng na`o ?
Ba^y gio+` ngu+o+i se~ ngu? thu+'c-da^.y ?
6:10
Ngu? mo^.t chu't, cho+.p ma('t mo^.t chu't,
Khoanh tay na(`m mo^.t chu't,
6:11
Thi` su+. nghe`o-kho^? cu?a ngu+o+i se~ dde^'n nhu+ ke? ddi ra?o,
Va` su+. thie^'u-tho^'n cu?a ngu+o+i to+'i nhu+ ngu+o+`i ca^`m binh-khi'.
6:12
Ngu+o+`i na`o ddi ddu+'ng co' mie^.ng gia?-do^'i,
La` mo^.t ke? vo^-loa.i, mo^.t ngu+o+`i gian-a'c;
6:13
Ha('n lie^'c con ma('t, du`ng cho+n mi`nh ba`y y',
Va` la^'y ngo'n tay mi`nh ra da^'u;
6:14
Trong lo`ng ha('n va^~n co' su+. gian-ta`;
No' toan mu+u a'c luo^n luo^n,
Va` gieo su+. tranh-ca.nh.
6:15
Bo+?i co+' a^'y, tai-ho.a se~ xa?y dde^'n no' thi`nh-li`nh;
Bo^~ng-chu'c no' bi. ba.i-hoa.i, kho^ng phu+o+ng the^' chu+~a ddu+o+.c.
6:16
Co' sa'u dde^`u DDu+'c Gie^-ho^-va ghe't,
Va` ba?y dde^`u Nga`i la^'y la`m go+'m-ghie^'c:
6:17
Con ma('t kie^u-nga.o, lu+o+~i do^'i-tra',
Tay la`m ddo^? huye^'t vo^-to^.i
6:18
Lo`ng toan nhu+~ng mu+u a'c,
Cho+n vo^.i-va`ng cha.y dde^'n su+. du+~,
6:19
Ke? la`m chu+'ng gian va` no'i dde^`u do^'i,
Cu`ng ke? gieo su+. tranh-ca.nh trong vo`ng anh em.
6:20
Ho+~i con, ha~y giu+~ lo+`i ra(n-ba?o cu?a cha,
Cho+' li`a-bo? ca'c phe'p-ta('c cu?a me. con.
6:21
Kha' ghi-ta.c no' no+i lo`ng con luo^n luo^n,
Va` ddeo no' no+i co^? con.
6:22
Khi con ddi, ca'c lo+`i ddo' se~ da^~n-da('t con;
Lu'c con ngu?, no' gi`n-giu+~ con;
Va` khi con thu+'c-dda^.y, thi` no' se~ tro`-chuye^.n vo+'i con.
6:23
Vi` ddie^`u-ra(n la` mo^.t ca'i dde`n, lua^.t-pha'p la` a'nh-sa'ng,
Va` su+. quo+?-tra'ch khuye^n-da.y la` con ddu+o+`ng su+. so^'ng,
6:24
DDa(.ng giu+~ con kho?i ngu+o+`i ddo+`n-ba` a'c-nghie^.p,
Va` kho?i lu+o+~i dua-ni.nh cu?a da^m-phu..
6:25
Lo`ng con cho+' tham muo^'n sa('c no',
DDu+`ng dde^? mi`nh ma('c pha?i mi' ma('t no'.
6:26
Vi` ta.i ky.-nu+~ co' ngu+o+`i no^ng-no^?i chi? co`n mo^.t mie^'ng ba'nh ma` tho^i;
Ngu+o+`i da^m-phu. va^~n lu+`a sa(~n linh-ho^`n qui'-ba'u .
6:27
Ha' co' ngu+o+`i na`o dde^? lu+?a trong lo`ng mi`nh,
Ma` a'o ngu+o+`i la.i cha(?ng bi. cha'y sao ?
6:28
Ha' co' ai ddi tre^n than lu+?a hu+.c,
Ma` cho+n mi`nh la.i cha(?ng bi. pho^`ng cha(ng?
6:29
Ke? na`o ddi to+'i cu`ng vo+. ngu+o+`i la^n-ca^.n mi`nh cu~ng va^.y;
Pha`m ai ddu.ng dde^'n na`ng a('t cha(?ng ddu+o+.c kho?i bi. pha.t.
6:30
Ngu+o+`i ta cha(?ng khinh-di. ke? tro^.m,
Ne^'u no' a(n-ca('p dda(.ng phi? lo`ng mi`nh khi ddo'i-kha't;
6:31
He^~ no' bi. ba('t, cha('c pha?i-thu+o+`ng bo^`i ga^'p ba?y la^`n;
No' se~ no^.p he^'t ta`i-sa?n cu?a nha` no'.
6:32
Ke? na`o pha.m to^.i ngoa.i-ti`nh vo+'i ngu+o+`i ddo+`n-ba`, ta^'t vo^-ta^m vo^-tri':
Ai la`m nhu+ va^.y, khie^'n cho linh-ho^`n mi`nh bi. hu+-ma^'t.
6:33
Ngu+o+`i a^'y se~ bi. thu+o+ng-ti'ch va` khinh-bi?,
Su+. si?-nhu.c ngu+o+`i se~ cha(?ng bo^i ma^'t ddi;
6:34
Vi` su+. ghen-ghe't la` dde^`u gia^.n-du+~ cu?a ngu+o+`i nam,
Trong nga`y ba'o-thu`, ngu+o+`i kho^ng dong-thu+';
6:35
Ngu+o+`i se~ cha(?ng nha^.n gia' dde^`n to^.i na`o he^'t,
Ma(.c da^`u con gia-ta(ng cu?a-le^~, ngu+o+`i cu~ng kho^ng dda(.ng phi? y' dda^u .
Cha^m-ngo^n
7:
7:1
Ho+~i con, ha~y giu+~ ca'c lo+`i ta,
Va` gia^'u no+i lo`ng ca'c ma.ng-li.nh ta .
7:2
Kha' tua^n-thu? ca'c ma.ng-li.nh ta, thi` con se~ ddu+o+.c so^'ng;
Va` gi`n-giu+~ lo+`i khuye^n-da.y ta nhu+ ngu+o+i cu?a ma('t con.
7:3
Ha~y co^.t no' no+i ngo'n tay con,
Ghi no' tre^n bia lo`ng con.
7:4
Ha~y no'i vo+'i su+. kho^n-ngoan ra(`ng:
Ngu+o+i la` chi. em ta!
Va` xu+ng su+. tho^ng-sa'ng la` ba(`ng hu+~u con;
7:5
DDe^? no' gi`n-giu+~ con kho?i da^m-phu.
Kho?i ddo+`n-ba` ngoa.i hay no'i lo+`i dua-ni.nh.
7:6
Vi` ta.i cu+?a-so^? nha` ta,
Ta nhi`n ngang qua song ma(.t vo~ng ta,
7:7
Be`n tha^'y trong bo.n ke? ngu-do^'t,
Giu+~a vo`ng ngu+o+`i thie^'u-nie^n, co' mo^.t ga~ trai-tre? kho^ng tri' hie^?u,
7:8
DDi qua ngoa`i ddu+o+`ng ga^`n go'c nha` ddo+`n-ba` a^'y;
Ngu+o+`i ba('t ddi ddu+o+`ng da^~n dde^'n nha` na`ng,
7:9
Hoa(.c trong lu'c cha.ng-va.ng khi ro^'t nga`y,
Hoa(.c giu+~a ban dde^m khi to^'i ta(m mu`-mi.t.
7:10
Ki`a, ngu+o+`i ddo+`n-ba` a^'y ddi ra ru+o+'c ha('n,
Trang ddie^?m nhu+ con bo+.m, lo`ng dda^`y mu+u-ke^',
7:11
Na`ng vo^'n no'i om-so`m, kho^ng thi`n ne^'t,
Hai cho+n na`ng cha(?ng o+? trong nha`,
7:12
Khi o+? ngoa`i ddu+o+`ng, lu'c no+i pho^' cho+.,
Ri`nh-ra^.p ta.i ca'c he?m go'c.
7:13
Na`ng na('m o^m ho^n ke? trai-tre? a^'y,
Ma(.t chai ma`y dda', no'i cu`ng cha`ng ra(`ng:
7:14
"To^i co' cu?a-le^~ thu`-a^n ta.i nha` to^i;
Nga`y nay to^i dda~ tra? xong ca'c lo+`i kha^'n-nguye^.n to^i .
7:15
Bo+?i co+' ddo', to^i ra ddo'n anh,
DDa(.ng ti`m tha^'y ma(.t anh, va` to^i dda~ ti`m ddu+o+.c.
7:16
To^i co' tra?i tre^n giu+o+`ng to^i nhu+~ng me^`n,
Ba(`ng chi? E^-di'p-to^ ddu? sa('c,
7:17
La^'y mo^.t-du+o+.c, lu+-ho^.i, va` que^'-bi`,
Ma` xo^ng tho+m cho^~ na(`m to^i .
7:18
Ha~y dde^'n, chu'ng ta se~ tha^n-a'i me^-me^.t cho dde^'n sa'ng,
Vui-su+o+'ng nhau ve^` su+. luye^'n-a'i .
7:19
Vi` cho^`ng to^i kho^ng co' o+? nha`,
Ngu+o+`i tra^?y ddi xa xuo^i la('m,
7:20
DDem tu'i ba.c theo tay ngu+o+`i,
DDe^'n ra(`m mo+'i tro+? ve^` nha`."
7:21
Na`ng du`ng la('m lo+`i e^m-di.u quye^'n-du. ha('n,
La`m ha('n sa-nga~ vi` lo+`i dua-ni.nh cu?a mo^i-mie^.ng mi`nh.
7:22
Ha('n lie^`n ddi theo na`ng,
Nhu+ mo^.t con bo` dde^'n lo` ca.o,
Nhu+ ke? ngu-da.i bi. cu`m da^~n ddi chi.u hi`nh-pha.t,
7:23
Cho dde^'n khi mu~i te^n xoi ngang qua gan no';
Nhu+ con chim bay a va`o lu+o+'i,
Ma` kho^ng bie^'t ra(`ng no' ra^.p su+. so^'ng mi`nh.
7:24
Va^.y ba^y gio+`, ho+~i con, ha~y nghe ta,
Kha' cha(m-chi? ve^` ca'c lo+`i cu?a mie^.ng ta .
7:25
Lo`ng con cho+' xa^y va`o con ddu+o+`ng ddo+`n-ba` a^'y .
Cho+' ddi la.c trong ca'c lo^'i na`ng;
7:26
Vi` na`ng la`m nhie^`u ngu+o+`i bi. thu+o+ng-ti'ch sa-nga~,
Va` ke? bi. na`ng gie^'t tha^.t ra^'t nhie^`u thay .
7:27
Nha` na`ng la` con ddu+o+`ng cu?a A^m-phu?,
Da^~n xuo^'ng ca'c pho`ng cu?a su+. che^'t.
Cha^m-ngo^n
8:
8:1
Su+. kho^n-ngoan ha' cha(?ng ke^u le^n sao ?
Su+. tho^ng-sa'ng ha' kho^ng vang tie^'ng mi`nh ra u+ ?
8:2
Su+. kho^n-ngoan ddu+'ng tre^n cho't ca'c no+i cao,
Ngoa`i ddu+o+`ng, ta.i ca'c nga~-tu+ .
8:3
Ga^`n be^n cu+?a tha`nh, ta.i no+i va`o tha`nh,
O+? cho^~ ddo^ng trong cu+?a tha`nh, su+. kho^n-ngoan la le^n ra(`ng:
8:4
Ho+~i loa`i ngu+o+`i, ta ke^u-go.i ca'c ngu+o+i,
Va` tie^'ng ta hu+o+'ng ve^` con ca'i loa`i ngu+o+`i!
8:5
Ho+~i ke? ngu-muo^.i, ha~y hie^?u su+. kho^n-khe'o;
Ho+~i ke? da.i-do^.t, lo`ng ngu+o+i kha' ne^n tho^ng-sa'ng.
8:6
Ha~y nghe, vi` ta se~ no'i ddie^`u to^'t-la`nh,
Ta ho+? mo^i ra ma` da.y dde^`u ngay-tha(?ng.
8:7
Vi` mie^.ng ta se~ no'i cha^n-tha^.t;
Co`n mo^i ta ghe't su+. gian-a'c.
8:8
Ca'c lo+`i mie^.ng ta dde^`u xu+ng-hie^.p su+. co^ng-bi`nh.
Trong no' cha(?ng co' dde^`u chi cong-va.y hoa(.c gian-ta`.
8:9
Tha?y dde^`u ro~-ra`ng cho ngu+o+`i na`o hie^?u-bie^'t,
Va` ngay-tha(?ng cho ngu+o+`i na`o ti`m ddu+o+.c su+. tri-thu+'c.
8:10
Kha' nha^.n su+. khuye^n-da.y ta, cho+' la~nh tie^`n-ba.c,
Tha` la~nh su+. tri-thu+'c ho+n la` va`ng cho.n-lu+.a;
8:11
Vi` su+. kho^n-ngoan co' gia' ho+n cha^u-ngo.c,
Va` ca'c va^.t mi`nh u+a-thi'ch ho+n he^'t cha(?ng sa'nh ba(`ng no' dda(.ng.
8:12
Ta, la` su+. kho^n-ngoan, ddo^`ng o+? vo+'i su+. tho^ng-minh,
Va` ti`m ddu+o+.c su+. hie^?u-bie^'t, va` su+. de~-da(.t.
8:13
Su+. ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va, a^'y la` ghe't dde^`u a'c;
Ta ghe't su+. kie^u-nga.o, xa^'c-xu+o+.c, con ddu+o+`ng a'c, va` mie^.ng gian-ta`.
8:14
Mu+u-lua^.n va` su+. tho^ng-tha.o dde^`u thuo^.c ve^` ta;
Ta la` su+. tho^ng-sa'ng; na(ng-lu+.c vo^'n thuo^.c ve^` ta .
8:15
Nho+` ta, ca'c vua cai-tri.,
Va` nhu+~ng quan-tru+o+?ng ddi.nh su+. co^ng-bi`nh.
8:16
Nho+` ta, ca'c quan-tru+o+?ng, ngu+o+`i tu+o+'c-vi.,
Va` ca'c quan-xe't the^'-gian dde^`u qua?n-ha.t.
8:17
Ta ye^u-me^'n nhu+~ng ngu+o+`i ye^u-me^'n ta,
Pha`m ai ti`m-kie^'m ta se~ ga(.p ta .
8:18
Su+. gia`u-co', su+. to^n-tro.ng,
Cu?a-ca?i be^`n la^u, va` su+. co^ng-bi`nh, dde^`u o+? no+i ta .
8:19
Bo^ng-tra'i ta to^'t ho+n va`ng, dde^'n ddo^~i ho+n va`ng ro`ng;
Hoa-lo+.i cu?a ta qui' ho+n ba.c cao .
8:20
Ta ddi trong con ddu+o+`ng co^ng-bi`nh,
Giu+~a ca'c lo^'i ngay-tha(?ng,
8:21
DDa(.ng la`m cho ke? ye^u-me^'n ta hu+o+?ng ddu+o+.c cu?a-ca?i tha^.t,
Va` la`m cho dda^`y-da^~y ca'c kho-ta`ng cu?a ho..
8:22
Trong buo^?i DDu+'c Gie^-ho^-va kho+?i cuo^.c ta.o-ho'a,
Ve^` tho+`i tha'i-co^?, tru+o+'c khi chu+a du+.ng ne^n muo^n va^.t thi` Nga`i dda~ co' ta .
8:23
Ta dda~ ddu+o+.c la^.p tu+` tru+o+'c vo^-cu`ng
Tu+` khi nguye^n-thi?, tru+o+'c khi du+.ng ne^n tra'i dda^'t.
8:24
Lu'c chu+a co' vu+.c sa^u, chu+a co' nguo^`n cha?y nu+o+'c nhie^`u .
Thi` ta dda~ sanh ra ro^`i .
8:25
Tru+o+'c khi nu'i-non chu+a la^.p ne^n,
Va` ca'c go`-no^?ng chu+a co';
8:26
Tru+o+'c khi DDu+'c Gie^-ho^-va chu+a co' du+.ng ne^n dda^'t, ddo^`ng-ruo^.ng,
Va` tro-bu.i dda^`u-tie^n cu?a the^'-gian, thi` ta dda~ sanh ra ro^`i .
8:27
Khi DDu+'c Chu'a Tro+`i la^.p ca'c tu+`ng tro+`i,
Va` dda(.t ca'i vo`ng tre^n ma(.t vu+.c sa^u, thi` co' ta o+? ddo'.
8:28
Khi Nga`i la`m cho kie^n-co^' ca'c tu+`ng ma^y tre^n cao,
Khie^'n ca'c nguo^`n vu+.c sa^u vu+~ng-cha('c,
8:29
DDi.nh bo+`-co~i cho bie^?n,
DDe^? nu+o+'c kho^ng tra`n pha.m ddie^`u-ra(n cu?a Nga`i,-
Va` khi Nga`i la^.p ne^n tra'i dda^'t,
8:30
Thi` ta o+? be^n Nga`i la`m tho+. ca'i,
Ha(`ng nga`y ta la` su+. khoa'i-la.c Nga`i,
Va` thu+o+`ng thu+o+`ng vui-ve? tru+o+'c ma(.t Nga`i .
8:31
Ta la^'y la`m vui-ve? ve^` cho^~ co' ngu+o+`i o+? tre^n tra'i dda^'t cu?a Nga`i,
Va` su+. vui-thi'ch ta o+? no+i con-ca'i loa`i ngu+o+`i .
8:32
Va^.y, ba^y gio+`, ca'c con o+i! ha~y nghe ta;
Ai giu+~ dda.o ta la^'y la`m co' phu+o+'c thay .
8:33
Kha' nghe lo+`i khuye^n-da.y, va` o+? kho^n-ngoan,
Cho+' ne^n tu+`-cho^'i no'.
8:34
Ngu+o+`i na`o nghe lo+`i ta,
Ha(`ng nga`y ti?nh-thu+'c ta.i no+i cu+?a ta,
Va` cho+`-ddo+.i o+? be^n ca'c tru. cu+?a ta, la^'y la`m co' phu+o+'c thay .
8:35
Vi` he^~ ai ti`m ddu+o+.c ta, thi` ga(.p su+. so^'ng,
Va` se~ ddu+o+.c o+n cu?a DDu+'c Gie^-ho^-va;
8:36
Nhu+ng ai pha.m dde^'n ta, la`m ha.i cho linh-ho^`n mi`nh;
Co`n ke? na`o ghe't ta, a('t u+a-thi'ch su+. che^'t.
Cha^m-ngo^n
9:
9:1
Su+. kho^n-ngoan dda~ xa^y-du+.ng nha` mi`nh;
Ta.c tha`nh ba?y ca^y tru. cu?a ngu+o+`i;
9:2
Gie^'t ca'c con thu' mi`nh, pha ru+o+.u nho mi`nh,
Va` do.n ba`n tie^.c mi`nh ro^`i .
9:3
Ngu+o+`i dda~ sai ca'c to+' ga'i mi`nh ddi;
O+? tre^n ca'c no+i cao cu?a tha`nh ngu+o+`i la ra(`ng:
9:4
Ai ngu-do^'t, ha~y ru't va`o dda^'y;
Vo+'i ke? thie^'u tri' hie^?u, su+. kho^n-ngoan no'i ra(`ng:
9:5
Ha~y dde^'n a(n ba'nh cu?a ta,
Va` uo^'ng ru+o+.u ta dda~ pha lo^.n.
9:6
Kha' bo? su+. nga^y-da.i ddi, thi` se~ ddu+o+.c so^'ng;
Ha~y ddi theo con ddu+o+`ng tho^ng-sa'ng.
9:7
Ai tra'ch-da.y ke? nha.o-ba'ng ma('c pha?i dde^`u si?-nhu.c,
Ai quo+? ke? hung-a'c bi. ddie^'m-o^'.
9:8
Cho+' tra'ch ke? nha.o-ba'ng, e no' ghe't con;
Ha~y tra'ch ngu+o+`i kho^n-ngoan, thi` ngu+o+`i se~ ye^u-me^'n con.
9:9
Ho+~i khuye^n-gia'o ngu+o+`i kho^n-ngoan, thi` ngu+o+`i se~ ddu+o+.c ne^n kho^n-ngoan ho+n;
Kha' da.y-do^~ ngu+o+`i co^ng-bi`nh, thi` ngu+o+`i se~ the^m tri-thu+'c nu+~a .
9:10
Ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va, a^'y la` kho+?i dda^`u su+. kho^n-ngoan;
Su+. nhi`n-bie^'t DDa^'ng Tha'nh, ddo' la` su+. tho^ng-sa'ng.
9:11
Vi` nho+` ta, ca'c nga`y con se~ ddu+o+.c the^m nhie^`u le^n,
Va` ca'c na(m tuo^?i con se~ dda(.ng gia-ta(ng.
9:12
Ne^'u con kho^n-ngoan, thi` co' i'ch cho chi'nh mi`nh con;
Ne^'u con nha.o-ba'ng, ta^'t mo^.t mi`nh con pha?i ga'nh la^'y .
9:13
DDo+`n-ba` ddie^n-cuo^`ng hay la-lo^'i,
Na`ng la` ngu-muo^.i cha(?ng bie^'t chi ca?.
9:14
Na`ng ngo^`i no+i cu+?a nha` mi`nh,
Tre^n mo^.t ca'i ghe^' ta.i no+i cao cu?a tha`nh,
9:15
DDa(.ng ke^u go.i nhu+~ng ke? ddi ddu+o+`ng,
Tu+'c nhu+~ng ke? ddi tha(?ng ddu+o+`ng mi`nh ma` ra(`ng:
9:16
Ai ngu-do^'t ha~y ru't va`o dda^y;
Va` na`ng no'i vo+'i ke? thie^'u tri' hie^?u ra(`ng:
9:17
Nu+o+'c a(n-ca('p la^'y la`m ngo.t-nga`o,
Ba'nh a(n vu.ng la` ngon thay .
9:18
Nhu+~ng ngu+o+`i cha(?ng bie^'t ra(`ng ke? che^'t o+? ddo',
Va` nhu+~ng ngu+o+`i kha'ch cu?a na`ng dde^`u o+? du+o+'i cho^'n sa^u cu?a A^m-phu?.
Cha^m-ngo^n
10:
10:1
Con trai kho^n-ngoan la`m vui cha mi`nh;
Nhu+ng ddu+'a ngu-muo^.i ga^y buo^`n cho me. no'.
10:2
Cu?a phi-nghi~a cha(?ng ddu+o+.c i'ch chi;
Song su+. co^ng-bi`nh gia?i-cu+'u kho?i che^'t.
10:3
DDu+'c Gie^-ho^-va kho^ng dde^? linh-ho^`n ngu+o+`i co^ng-bi`nh chi.u ddo'i-kha't;
Nhu+ng Nga`i xo^-dduo^?i u+o+'c-ao cu?a ke? a'c ddi .
10:4
Ke? la`m vie^.c tay bie^'ng-nha'c tro+? ne^n nghe`o-he`n;
Co`n tay ke? sie^ng-na(ng la`m cho ddu+o+.c gia`u-co'.
10:5
Ai tha^u tru+? trong mu`a he` la` con trai kho^n-ngoan;
Song ke? ngu? lu'c mu`a ga(.t la` con trai ga^y cho si?-nhu.c.
10:6
Co' phu+o+'c-la`nh gia'ng tre^n dda^`u ke? co^ng-bi`nh;
Nhu+ng mie^.ng ke? a'c gia^'u su+. cu+o+`ng-ba.o .
10:7
Ky? nie^.m ngu+o+`i co^ng-bi`nh ddu+o+.c khen-ngo+.i;
Song te^n ke? gian-a'c ru.c ddi .
10:8
Ngu+o+`i co' lo`ng kho^n-ngoan, nha^.n tie^'p nhu+~ng ddie^`u-ra(n;
Nhu+ng ke? co' mie^.ng ngu-muo^.i pha?i bi. sa-nga~.
10:9
Ngu+o+`i na`o theo su+. ngay-tha(?ng ddi vu+~ng-cha('c;
Co`n ke? la`m cong-va.y ddu+o+`ng-lo^'i mi`nh bi. chu'ng bie^'t.
10:10
Ke? na`o nheo ma('t la`m cho u+u-sa^`u;
Co`n ai co' mie^.ng ngu-muo^.i bi. sa-nga~.
10:11
Mie^.ng ngu+o+`i co^ng-bi`nh la` mo^.t nguo^`n su+. so^'ng;
Nhu+ng mie^.ng ke? hung-a'c gia^'u su+. cu+o+`ng-ba.o .
10:12
Su+. ghen-ghe't xui dde^`u ca~i-lo^.n;
Song lo`ng thu+o+ng-ye^u la^'p he^'t ca'c to^.i pha.m.
10:13
Tre^n mo^i mie^.ng ngu+o+`i tho^ng-sa'ng co' su+. kho^n-ngoan;
Nhu+ng roi-vo.t da`nh cho lu+ng ke? thie^'u tri' hie^?u .
10:14
Ngu+o+`i kho^n-ngoan da`nh dde^? su+. tri-thu+'c;
Nhu+ng ta.i co+' mie^.ng ke? ngu-muo^.i su+. ba.i-hoa.i ho`ng dde^'n.
10:15
Ta`i-sa?n ke? gia`u-co' la` ca'i tha`nh kie^n-co^' cu?a ngu+o+`i;
Song su+. hu+-na't cu?a ngu+o+`i kho^'n-kho^? la` su+. nghe`o-na`n cu?a ho..
10:16
Lao-kho^? cu?a ngu+o+`i co^ng-bi`nh hu+o+'ng ve^` su+. so^'ng;
Co`n hoa-lo+.i ke? hung-a'c chie^`u ve^` to^.i-lo^~i .
10:17
Ke? nghe lo+`i khuye^n-da.y o+? trong ddu+o+`ng su+. so^'ng;
Nhu+ng ai que^n su+. quo+?-tra'ch pha?i la^`m-la.c.
10:18
Ngu+o+`i gia^'u su+. ghen-ghe't co' mo^i do^'i-gia?;
Va` ai ra?i dde^`u no'i ha`nh la` ke? ngu-da.i .
10:19
He^~ la('m lo+`i, vi-pha.m na`o co' thie^'u;
Nhu+ng ai ca^`m-giu+~ mie^.ng mi`nh la` kho^n-ngoan.
10:20
Lu+o+~i ngu+o+`i co^ng-bi`nh gio^'ng nhu+ ba.c cao;
Co`n lo`ng ke? hung-a'c kho^ng ra gi`.
10:21
Mo^i mie^.ng ngu+o+`i co^ng-bi`nh nuo^i da.y nhie^`u ngu+o+`i;
Nhu+ng ke? ngu-da.i che^'t, vi` thie^'u tri' hie^?u .
10:22
Phu+o+'c-la`nh cu?a DDu+'c Gie^-ho^-va la`m cho gia`u-co';
Nga`i cha(?ng the^m su+. ddau lo`ng gi` la^~n va`o .
10:23
Ke? thie^'u tri' hie^?u coi su+. la`m a'c nhu+ cho+i;
Nhu+ng ngu+o+`i tho^ng-sa'ng thi'ch su+. kho^n-ngoan.
10:24
DDe^`u gi` ke? hung-a'c-so+. se^.t, a('t se~ xa?y dde^'n cho no';
Nhu+ng ke? co^ng-bi`nh se~ ddu+o+.c nhu+ y' mi`nh u+o+'c-ao .
10:25
Khi gio' tro^'t tho^?i qua, ke? hung-a'c kho^ng co`n nu+~a;
Song ne^`n cu?a ngu+o+`i co^ng-bi`nh co`n dde^'n ddo+`i ddo+`i .
10:26
Nhu+ gia^'m ghe^ ra(ng, nhu+ kho'i cay ma('t,
Ke? la`m bie^'ng-nha'c ddo^'i vo+'i ngu+o+`i sai-khie^'n no' la` va^.y .
10:27
Su+. ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va gia-the^m nga`y tha'ng;
Co`n na(m tuo^?i ke? a'c se~ bi. gia?m-bo+'t ddi .
10:28
Su+. tro^ng-mong cu?a ngu+o+`i co^ng-bi`nh gia'p su+. vui-ve?;
Co`n su+. tro^ng-ddo+.i cu?a ke? a'c se~ hu+-ma^'t ddi .
10:29
Con ddu+o+`ng cu?a DDu+'c Gie^-ho^-va nhu+ mo^.t ddo^`n-lu~y cho ngu+o+`i ngay-tha(?ng;
Nhu+ng no' la` su+. ba.i-hoa.i cho ke? la`m a'c.
10:30
Ngu+o+`i co^ng-bi`nh cha(?ng he^` bi. ru'ng-ddo^.ng;
Song ke? a'c kho^ng ddu+o+.c o+? tre^n dda^'t.
10:31
Mie^.ng ngu+o+`i co^ng-bi`nh sanh su+. kho^n-ngoan;
Duy lu+o+~i cu?a ke? gian-ta` se~ bi. trua^'t.
10:32
Mo^i ngu+o+`i co^ng-bi`nh bie^'t ddie^`u dde.p y';
Nhu+ng mie^.ng ke? hung-a'c chi? no'i su+. gian-ta`.
Cha^m-ngo^n
11:
11:1
Ca^y ca^n gia? la^'y la`m go+'m-ghie^'c cho DDu+'c Gie^-ho^-va;
Nhu+ng tra'i ca^n ddu'ng ddu+o+.c dde.p lo`ng Nga`i .
11:2
Khi kie^u-nga.o dde^'n, si?-nhu.c cu~ng dde^'n nu+~a;
Nhu+ng su+. kho^n-ngoan va^~n o+? vo+'i ngu+o+`i khie^m-nhu+o+.ng.
11:3
Su+. thanh-lie^m cu?a ngu+o+`i ngay tha(?ng da^~n-da('t ho.;
Co`n su+. gian-ta` cu?a ke? ba^'t-trung se~ hu?y-die^.t chu'ng no'.
11:4
Trong nga`y tha.nh-no^., ta`i-sa?n cha(?ng i'ch chi ca?;
Duy co^ng-bi`nh gia?i-cu+'u kho?i su+. che^'t.
11:5
Su+. co^ng-bi`nh cu?a ngu+o+`i tro.n-ve.n ban ba(`ng ddu+o+`ng lo^'i ngu+o+`i;
Nhu+ng ke? hung-a'c vi` gian-a'c mi`nh ma` sa-nga~.
11:6
Su+. co^ng-bi`nh cu?a ngu+o+`i ngay-tha(?ng se~ gia?i-cu+'u ho.;
Song ke? ba^'t-trung bi. ma('c trong su+. gian-a'c cu?a mi`nh.
11:7
Khi ke? a'c che^'t, su+. tro^ng-mong no' ma^'t;
Va` su+. tro^ng-ddo+.i cu?a ke? cu+o+`ng-ba.o bi. duye^.t.
11:8
Ngu+o+`i co^ng-bi`nh ddu+o+.c cu+'u kho?i hoa.n-na.n;
Ro^`i ke? hung-a'c sa va`o ddo' the^' cho ngu+o+`i .
11:9
Ke? a'c la^'y lo+`i no'i ma` la`m ta`n-ha.i ngu+o+`i la^n-ca^.n mi`nh;
Co`n ca'c ngu+o+`i co^ng-bi`nh nho+` tri-thu+'c ma` ddu+o+.c cu+'u kho?i .
11:10
Ca? tha`nh dde^`u vui-ve? ve^` su+. may-ma('n cu?a ngu+o+`i co^ng-bi`nh;
Nhu+ng khi ke? a'c bi. hu+-ma^'t, be`n co' tie^'ng reo-mu+`ng.
11:11
Nho+` ngu+o+`i ngay-tha(?ng chu'c phu+o+'c cho, tha`nh ddu+o+.c cao-tro.ng;
Song ta.i mie^.ng ke? ta`-a'c, no' bi. dda'nh ddo^?.
11:12
Ke? na`o khinh-de^? ngu+o+`i la^n-ca^.n mi`nh thie^'u tri' hie^?u;
Nhu+ng ngu+o+`i kho^n-sa'ng la`m thinh.
11:13
Ke? ddi the`o-le?o to? ra dde^`u ki'n-dda'o;
Co`n ai co' lo`ng trung-ti'n giu+~ ki'n co^ng-vie^.c.
11:14
Da^n-su+. sa nga~ ta.i kho^ng cha'nh-tri.;
Song ne^'u co' nhie^`u mu+u-si~, be`n ddu+o+.c ye^n-o^?n.
11:15
Ngu+o+`i na`o ba?o-la~nh cho ngu+o+`i ngoa.i, a('t bi. ha.i;
Nhu+ng ai ghe't cuo^.c ba?o-la~nh, be`n ddu+o+.c bi`nh-an vo^-su+..
11:16
Ngu+o+`i ddo+`n-ba` co' duye^n ddu+o+.c su+. to^n-tro.ng;
Co`n ngu+o+`i ddo+`n-o^ng hung-ba.o ddu+o+.c ta`i-sa?n.
11:17
Ngu+o+`i nho+n-tu+` la`m la`nh cho linh-ho^`n mi`nh;
Co`n ke? hung-ba.o xui kho^?-cu+.c cho thi.t mi`nh.
11:18
Ke? du+~ a(n ddu+o+.c co^ng-gia' hu+-gia?;
Song ai gieo dde^`u co^ng-bi`nh hu+o+?ng pha^`n thu+o+?ng cha('c-cha('n.
11:19
Ngu+o+`i na`o vu+~ng lo`ng o+? co^ng-bi`nh ddu+o+.c dde^'n su+. so^'ng;
Co`n ke? sa(n theo a'c ga^y su+. che^'t cho mi`nh.
11:20
Ke? co' lo`ng gian-ta` la^'y la`m go+'m-ghie^'c cho DDu+'c Gie^-ho^-va;
Nhu+ng ai co' ta'nh-ha.nh tro.n-ve.n ddu+o+.c dde.p lo`ng Nga`i .
11:21
Qua? tha^.t ke? gian-a'c cha(?ng he^` kho?i bi. hi`nh-pha.t;
Song do`ng-do~i ngu+o+`i co^ng-bi`nh se~ ddu+o+.c cu+'u kho?i .
11:22
Mo^.t ngu+o+`i ddo+`n-ba` dde.p-dde~ ma` thie^'u de~-da(.t,
Kha'c na`o mo^.t vo`ng va`ng ddeo no+i mu~i heo .
11:23
Su+. ao-u+o+'c cu?a ngu+o+`i co^ng-bi`nh chi? la` dde^`u thie^.n;
Co`n dde^`u ke? a'c tro^ng-ddo+.i, a^'y la` co+n tha.nh-no^..
11:24
Co' ngu+o+`i ra?i cu?a mi`nh ra, la.i ca`ng the^m nhie^`u le^n;
Cu~ng co' ngu+o+`i cha('t lo't qua' bu+.c, nhu+ng chi? ddu+o+.c su+. thie^'u-tho^'n.
11:25
Lo`ng ro^.ng-ra~i se~ ddu+o+.c no-ne^;
Co`n ai nhua^`n-go^.i, chi'nh ngu+o+`i se~ ddu+o+.c nhua^`n-go^.i .
11:26
Ke? na`o ca^`m-giu+~ lu'a tho'c, bi. da^n-su+. ru?a-sa?;
Song su+. chu'c-phu+o+'c se~ gia'ng tre^n dda^`u ngu+o+`i ba'n no' ra .
11:27
Ai ti`m-ca^`u su+. thie^.n, ti`m-kie^'m a^n-ddie^?n;
Nhu+ng ai ti`m-ca^`u ddie^`u a'c, ta^'t a'c se~ xa?y dde^'n cho no'.
11:28
Ke? na`o tin-ca^.y no+i cu?a-ca?i mi`nh se~ bi. xie^u-nga~;
Co`n ngu+o+`i co^ng-bi`nh ddu+o+.c xanh-tu+o+i nhu+ la' ca^y .
11:29
Ai khua^'y-ro^'i nha` mi`nh se~ ddu+o+.c gio' la`m co+-nghie^.p;
Co`n ke? ddie^n-cuo^`ng tro+? ne^n to^i-to+' cho ngu+o+`i co' lo`ng kho^n-ngoan.
11:30
Ke^'t qua? cu?a ngu+o+`i co^ng-bi`nh gio^'ng nhu+ ca^y su+. so^'ng;
Ngu+o+`i kho^n-ngoan co' ta`i ddu+o+.c linh-ho^`n ngu+o+`i ta .
11:31
Ki`a, ngu+o+`i co^ng-bi`nh ddu+o+.c ba'o dda'p no+i the^'-thu+o+.ng;
Phu+o+ng chi ke? hung-a'c va` ke? co' to^.i!
Cha^m-ngo^n
12:
12:1
Ai u+a dde^`u su+?a-pha.t u+a su+. tri-thu+'c;
Nhu+ng ke? ghe't su+. quo+?-tra'ch la` nga^y-da.i .
12:2
Ngu+o+`i la`nh ddu+o+.c o+n cu?a DDu+'c Gie^-ho^-va;
Nhu+ng DDu+'c Chu'a Tro+`i ddi.nh to^.i cho ngu+o+`i toan mu+u-a'c.
12:3
Loa`i ngu+o+`i cha(?ng pha?i vi` hung-a'c ma` ddu+o+.c la^.p vu+~ng-be^`n;
Song re^~ ngu+o+`i co^ng-bi`nh cha(?ng bi. lay-ddo^.ng.
12:4
Ngu+o+`i ddo+`n-ba` nho+n-ddu+'c la` ma~o trie^`u-thie^n cho cho^`ng na`ng;
Co`n vo+. la`m xa^'u-ho^? kha'c na`o su+. mu.c trong xu+o+ng-co^'t ngu+o+`i .
12:5
Tu+-tu+o+?ng ngu+o+`i nghi~a chi? la` co^ng-bi`nh;
Song mu+u-lua^.n ke? a'c dde^`u la` gia?-do^'i .
12:6
Ca'c lo+`i ke? hung-a'c ri`nh-ra^.p la`m ddo^? huye^'t ra;
Song mie^.ng ngu+o+`i ngay-tha(?ng gia?i-cu+'u ngu+o+`i kho?i .
12:7
DDa'nh ddo^? ke? hung-a'c thi` ho. cha(?ng co`n nu+~a;
Nhu+ng nha` ngu+o+`i co^ng-bi`nh co`n ddu+'ng vu+~ng.
12:8
Ngu+o+`i ta ddu+o+.c khen-ngo+.i tu`y theo su+. kho^n-sa'ng mi`nh;
Co`n ke? co' lo`ng ta`-va.y se~ bi. khinh-de^?.
12:9
Tha` mo^.t ngu+o+`i o+? bu+.c-he`n ha. va` co' to^i-to+',
Co`n ho+n ke? tu+.-to^n ma` la.i thie^'u a(n.
12:10
Ngu+o+`i co^ng-bi`nh coi-so'c su+.-so^'ng cu?a su'c-va^.t mi`nh;
Co`n lo`ng thu+o+ng-xo't cu?a ke? du+~ kha'c na`o su+. hung-ba.o .
12:11
Ai ca`y dda^'t mi`nh se~ ddu+o+.c va^.t-thu+.c du+-da^.t;
Co`n ai theo ke? bie^'ng-nha'c thie^'u tri' hie^?u .
12:12
Ke? hung-a'c tham-lam cu?a hoa.ch-ta`i;
Song re^~ cu?a ngu+o+`i co^ng-bi`nh sanh bo^ng-tra'i .
12:13
Trong su+. vi-pha.m cu?a mo^i-mie^.ng co' mo^.t ca'i ba^~y ta`n-ha.i;
Nhu+ng ngu+o+`i co^ng-bi`nh ddu+o+.c thoa't kho?i su+. hoa.n-na.n.
12:14
Nho+` bo^ng-tra'i cu?a mo^i-mie^.ng mi`nh, ngu+o+`i se~ ddu+o+.c no-dda^`y phu+o+'c;
Va` ngu+o+`i ta se~ ddu+o+.c ba'o la.i tu`y theo vie^.c tay mi`nh dda~ la`m.
12:15
DDu+o+`ng-lo^'i cu?a ke? ngu-muo^.i vo^'n ngay-tha(?ng theo ma('t no';
Co`n ngu+o+`i kho^n-ngoan nghe lo+`i khuye^n-da.y .
12:16
Su+. gia^.n-du+~ cu?a ke? ngu-muo^.i lie^`n lo^. ra tu+'c thi`;
Co`n ngu+o+`i kho^n-khe'o che la^'p si?-nhu.c mi`nh.
12:17
Ke? na`o no'i tha^.t, rao truye^`n su+. co^ng-bi`nh;
Song ke? la`m chu+'ng gian, pho^ su+. gia?-do^'i .
12:18
Lo+`i vo^ ddo^. dda^m-xoi kha'c na`o gu+o+m;
Nhu+ng lu+o+~i ngu+o+`i kho^n-ngoan vo^'n la` thuo^'c hay .
12:19
Mo^i cha^n-tha^.t ddu+o+.c be^`n-ddo^~ ddo+`i ddo+`i;
Song lu+o+~i gia?-do^'i chi? co`n mo^.t lu'c ma` tho^i .
12:20
Su+. phi?nh-ga.t o+? trong lo`ng ke? toan mu+u-ha.i;
Nhu+ng su+. vui-ve? thuo^.c ve^` ngu+o+`i khuye^n-lo+n su+. ho`a-bi`nh.
12:21
Cha(?ng mo^.t tai-ho.a na`o xa?y dde^'n cho ngu+o+`i co^ng-bi`nh;
Song ke? hung-a'c se~ bi. dda^`y ddau-ddo+'n.
12:22
Mo^i-mie^.ng no'i do^'i-gia? la^'y la`m go+'m-ghie^'c cho DDu+'c Gie^-ho^-va;
Song ai a(n-o+? trung-tha`nh ddu+o+.c dde.p lo`ng Nga`i .
12:23
Ngu+o+`i kho^n-khe'o gia^'u dde^`u mi`nh bie^'t;
Co`n lo`ng ke? ngu-muo^.i xu+ng ra su+. ddie^n-da.i mi`nh.
12:24
Tay ngu+o+`i sie^ng-na(ng se~ cai-tri.;
Nhu+ng tay ke? bie^'ng-nha'c pha?i phu.c-di.ch.
12:25
Su+. buo^`n-ra^`u o+? no+i lo`ng ngu+o+`i la`m cho nao-so+`n;
Nhu+ng mo^.t lo+`i la`nh khie^'n lo`ng vui-ve?.
12:26
Ngu+o+`i co^ng-bi`nh da^~n ddu+o+`ng cho ke? la^n-ca^.n mi`nh;
Co`n ca'c ne?o ke? du+~ la`m sai-la.c chu'ng.
12:27
Ke? bie^'ng-nha'c kho^ng chie^n-nu+o+'ng thi.t mi`nh dda~ sa(n;
Song ngu+o+`i sie^ng-na(ng ddu+o+.c ta`i-va^.t qui'-ba'u cu?a loa`i ngu+o+`i .
12:28
Su+. so^'ng o+? no+i ddu+o+`ng co^ng-bi`nh;
Tre^n lo^'i no' kho^ng co' su+. che^'t.
Cha^m-ngo^n
13:
13:1
Con kho^n-ngoan nghe su+. khuye^n-da.y cu?a cha;
Song ke? nha.o-ba'ng kho^ng khu+'ng nghe lo+`i quo+?-tra'ch.
13:2
Nho+` bo^ng-tra'i cu?a mie^.ng mi`nh, ngu+o+`i hu+o+?ng la^'y su+. la`nh;
Co`n linh-ho^`n ke? gian-a'c se~ a(n dde^`u cu+o+`ng-ba.o .
13:3
Ke? canh-giu+~ mie^.ng mi`nh, giu+~ ddu+o+.c ma.ng-so^'ng mi`nh;
Nhu+ng ke? na`o ho+? mo^i qua', be`n bi. ba.i-hoa.i .
13:4
Lo`ng ke? bie^'ng-nha'c mong-u+o+'c, ma` cha(?ng co' chi he^'t;
Co`n lo`ng ngu+o+`i sie^ng-na(ng se~ ddu+o+.c no-ne^ .
13:5
Ngu+o+`i co^ng-bi`nh ghe't lo+`i do^'i-tra';
Song ke? hung-a'c dda'ng go+'m-ghe^ va` bi. ho^?-the.n.
13:6
Su+. co^ng-bi`nh ba?o-ho^. ngu+o+`i a(n o+? ngay-tha(?ng;
Nhu+ng su+. gian-a'c dda'nh ddo^? ke? pha.m to^.i .
13:7
Co' ke? la`m bo^. gia`u, ma` cha(?ng co' gi` he^'t;
Cu~ng co' ngu+o+`i la`m bo^. nghe`o, la.i co' cu?a-ca?i nhie^`u .
13:8
Gia' chuo^.c ma.ng-so^'ng loa`i ngu+o+`i, a^'y la` cu?a-ca?i mi`nh;
Co`n ke? nghe`o cha(?ng he^` nghe lo+`i ha(m-do.a .
13:9
Su+. sa'ng cu?a ke? la`nh soi ra.ng-ngo+`i;
Nhu+ng dde`n ke? a'c la.i bi. ta('t ddi .
13:10
Su+. kie^u-nga.o chi? sanh ra dde^`u ca~i-lo^.n;
Co`n su+. kho^n-ngoan o+? vo+'i ngu+o+`i chi.u lo+`i khuye^n-da.y .
13:11
Hoa.ch-ta`i a('t pha?i hao-bo+'t;
Co`n ai la^'y tay tha^u-go'p se~ ddu+o+.c the^m cu?a nhie^`u le^n.
13:12
Su+. tro^ng-ca^.y tri`-hu+o+~n khie^'n lo`ng bi. ddau-ddo+'n;
Nhu+ng khi su+. u+o+'c-ao ddu+o+.c tha`nh, thi` gio^'ng nhu+ mo^.t ca^y su+. so^'ng.
13:13
Ke? na`o khinh lo+`i da.y, a('t bi. hu+-ba.i;
Co`n ai ki'nh-so+. gio+'i-ma.ng, na^'y ddu+o+.c ban thu+o+?ng.
13:14
Su+. da.y-do^~ cu?a ngu+o+`i kho^n-ngoan vo^'n lua^.t nguo^`n su+. so^'ng,
DDa(.ng khie^'n ngu+o+`i ta tra'nh-kho?i ba^~y su+. che^'t.
13:15
Su+. tho^ng-sa'ng tha^.t ddu+o+.c a^n-ddie^?n;
Song con ddu+o+`ng ke? pha.m to^.i la^'y la`m kho^'n-cu+.c thay .
13:16
Pha`m ngu+o+`i kho^n-khe'o la`m vie^.c cu+' theo su+. hie^?u-bie^'t;
Nhu+ng ke? ngu-muo^.i ba`y-to? ra su+. ddie^n-da.i mi`nh.
13:17
Su+'-gia? gian-a'c sa va`o tai-ho.a;
Co`n kha^m-sai trung-ti'n kha'c na`o thuo^'c hay .
13:18
Ai cho^'i su+. khuye^n-da.y se~ bi. nghe`o-kho^? va` si?-nhu.c;
Nhu+ng ke? na`o nha^.n-tie^'p lo+`i quo+?-tra'ch se~ ddu+o+.c to^n-tro.ng.
13:19
Su+. u+o+'c-ao ma` ddu+o+.c tha`nh la^'y la`m e^m-di.u cho linh-ho^`n;
Co`n li`a-bo? dde^`u du+~, qua? la` su+. go+'m-ghie^'c cho ke? ngu-muo^.i .
13:20
Ai giao-tie^'p vo+'i ngu+o+`i kho^n-ngoan, tro+? ne^n kho^n-ngoan;
Nhu+ng ke? la`m ba.n vo+'i bo.n ddie^n-da.i se~ bi. ta`n-ha.i .
13:21
Tai-ho.a dduo^?i theo ke? co' to^.i;
Co`n phu+o+'c la`nh la` pha^`n-thu+o+?ng cu?a ngu+o+`i co^ng-bi`nh.
13:22
Ngu+o+`i la`nh lu+u-truye^`n gia-sa?n cho con-cha'u mi`nh;
Song cu?a-ca?i ke? co' to^.i da`nh cho ngu+o+`i co^ng-bi`nh.
13:23
Cho^~ ngu+o+`i nghe`o khai pha' sanh nhie^`u lu+o+ng-thu+.c;
Nhu+ng co' ke? bi. tie^u ma^'t ta.i vi` thie^'u su+. co^ng-bi`nh;
13:24
Ngu+o+`i na`o kie^ng roi-vo.t ghe't con trai mi`nh;
Song ai thu+o+ng con a('t ca^`n lo su+?a-tri. no'.
13:25
Ngu+o+`i co^ng-bi`nh a(n cho phi? da. mi`nh;
Co`n bu.ng ke? a'c bi. ddo'i .
Cha^m-ngo^n
14:
14:1
Ngu+o+`i nu+~ kho^n-ngoan xa^y-ca^'t nha` mi`nh;
Song ke? ngu-da.i la^'y tay mi`nh ma` pha'-hu?y no' ddi .
14:2
Ai ddi theo su+. ngay-tha(?ng ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va;
Co`n ai-a(n o+? ta`-va.y khinh-bi? Nga`i,
14:3
Trong mie^.ng ke? ngu-da.i co' ca^y roi dda'nh pha.t su+. kie^u-nga.o no';
Song mo^i ngu+o+`i kho^n-ngoan giu+~ la^'y ngu+o+`i .
14:4
DDa^u kho^ng co' bo`, ddo' ma'ng co? tro^'ng-kho^ng;
Nhu+ng nhie^`u hoa-lo+.i do no+i su+'c bo` ddu+.c ma` ra .
14:5
Ngu+o+`i chu+'ng trung-tha`nh kho^ng he^` no'i do^'i;
Co`n ke? la`m chu+'ng gian buo^ng lo+`i do^'i-tra'.
14:6
Ke? nha.o-ba'ng ti`m kho^n-ngoan, ma` kho^ng ga(.p;
Song su+. tri-thu+'c la^'y la`m de^~ cho ngu+o+`i tho^ng-sa'ng.
14:7
Ha~y dan xa kho?i ma(.t ke? ngu-muo^.i,
Con se~ cha(?ng ti`m ddu+o+.c mo^i kho^n-ngoan no+i no'.
14:8
Su+. tri'-hue^. cu?a ngu+o+`i kho^n-khe'o, a^'y la` hie^?u ro~ ddu+o+`ng-lo^'i mi`nh;
Nhu+ng su+. ddie^n-cuo^`ng cu?a ke? ngu-muo^.i la` su+. phi?nh-ga.t.
14:9
Ke? ngu-da.i bi?-ba'ng to^.i-lo^~i;
Nhu+ng ngu+o+`i ngay-tha(?ng co' ddu+o+.c o+n cu?a DDu+'c Chu'a Tro+`i .
14:10
Lo`ng nhi`n-bie^'t su+. cay-dda('ng cu?a lo`ng;
Mo^.t ngu+o+`i ngoa.i kho^ng chia vui vo+'i no' ddu+o+.c.
14:11
Nha` ke? gian-a'c se~ bi. dda'nh-ddo^?;
Song tra.i ngu+o+`i ngay-tha(?ng se~ ddu+o+.c hu+ng-tha.nh.
14:12
Co' mo^.t con ddu+o+`ng coi du+o+`ng cha'nh-dda'ng cho loa`i ngu+o+`i;
Nhu+ng dde^'n cuo^'i-cu`ng no' tha`nh ra ne?o su+. che^'t.
14:13
Da^`u trong lu'c cu+o+`i-co+.t lo`ng va^~n buo^`n-tha?m;
Va` cuo^'i-cu`ng su+. vui, a^'y la` dde^`u sa^`u-na~o .
14:14
Lo`ng ke? na`o li`a xa DDu+'c Chu'a Tro+`i se~ ddu+o+.c no-ne^ su+. ke^'t-qua? cu?a mi`nh;
Co`n ngu+o+`i la`nh nho+` chi'nh mi`nh ma` ddu+o+.c tho?a-nguye^.n.
14:15
Ke? ngu-do^'t tin he^'t mo.i lo+`i;
Nhu+ng ngu+o+`i kho^n-khe'o xem-xe't ca'c bu+o+'c mi`nh.
14:16
Ngu+o+`i kho^n-ngoan so+. va` tra'nh kho?i dde^`u a'c;
Song ke? ngu-muo^.i o+? xa^'c-xu+o+.c, va` co' lo`ng ca^.y mi`nh.
14:17
Ngu+o+`i no'ng-na?y la`m ddie^n la`m da.i;
Va` ke? toan mu+u a'c bi. ghe't.
14:18
Ke? ngu-muo^.i ddu+o+.c su+. ddie^n-da.i la`m co+-nghie^.p;
Song ngu+o+`i kho^n-ngoan ddu+o+.c ddo^.i ma~o trie^`u-thie^n ba(`ng tri-thu+'c.
14:19
Ngu+o+`i a'c phu.c tru+o+'c ma(.t ngu+o+`i thie^.n;
Va` ke? du+~ cu'i la.y o+? ngoa`i cu+?a ngu+o+`i co^ng-bi`nh.
14:20
Ngu+o+`i nghe`o-kho' da^`u la'ng-gie^`ng cu~ng ghe't bo?;
Nhu+ng ba(`ng-hu+~u cu?a ngu+o+`i gia`u thi` nhie^`u thay .
14:21
Ai khinh-bi? ke? la^n-ca^.n mi`nh pha.m to^.i;
Co`n ai thu+o+ng-xo't ngu+o+`i kho^'n-kho' la^'y la`m co' phu+o+'c thay .
14:22
Ke? toan mu+u a'c ha' cha(?ng la^`m-la.c sao ?
Co`n nho+n-tu+` va` cha^n-tha^.t thuo^.c ve^` ngu+o+`i toan mu+u thie^.n.
14:23
Trong ca'c thu+' co^ng-vie^.c dde^`u co' i'ch-lo+.i;
Nhu+ng mie^.ng no'i nhie^`u chi? da^~n dde^'n su+. thie^'u-tho^'n.
14:24
Gia`u-co' la` ma~o trie^`u-thie^n cho ngu+o+`i kho^n-ngoan;
Co`n ddie^n-cuo^`ng cu?a ke? nga^y-da.i chi? la` ddie^n-cuo^`ng.
14:25
Ke? la`m chu+'ng cho+n-tha^.t gia?i-cu+'u linh-ho^`n ngu+o+`i ta;
Song ke? na`o no'i do^'i ga^y su+. phi?nh-ga.t.
14:26
Trong su+. ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va co' no+i nu+o+ng-ca^.y vu+~ng-cha('c;
Va` con-ca'i Nga`i se~ ddu+o+.c mo^.t no+i a^?n-nu'p.
14:27
Su+. ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va vo^'n mo^.t nguo^`n su+. so^'ng,
DDa(.ng khie^'n ngu+o+`i ta tra'nh-kho?i ba^~y su+. che^'t.
14:28
Da^n-su+. ddo^ng-dda?o, a^'y la` su+. vinh-hie^?n cu?a vua;
Co`n da^n-su+. i't, a^'y khie^'n cho quan-tu+o+'ng bi. ba.i .
14:29
Ke? no' cha^.m no'ng-gia^.n co' tho^ng-sa'ng lo+'n;
Nhu+ng ai hay no'ng-na?y to^n le^n su+. ddie^n-cuo^`ng.
14:30
Lo`ng bi`nh-ti.nh la` su+. so^'ng cu?a tha^n-the^?;
Co`n su+. ghen-ghe't la` ddo^` mu.c cu?a xu+o+ng-co^'t.
14:31
Ke? ha`-hie^'p ngu+o+`i nghe`o-kho^? la`m nhu.c DDa^'ng Ta.o-ho'a mi`nh;
Co`n ai thu+o+ng-xo't ngu+o+`i ba^`n-cu`ng to^n-tro.ng Nga`i .
14:32
Ke? a'c bi. dda'nh ddo^? trong su+. gian-a'c mi`nh;
Nhu+ng ke? co^ng-bi`nh va^~n co' no+i nu+o+ng-ca^.y, da^`u trong khi che^'t.
14:33
Su+. kho^n-ngoan o+? ta.i lo`ng ngu+o+`i tho^ng-sa'ng;
Co`n dde^`u o+? trong lo`ng ke? ngu-muo^.i ddu+o+.c lo^. ra .
14:34
Su+. co^ng-bi`nh la`m cho nu+o+'c cao-tro.ng;
Song to^.i-lo^~i la` su+. ho^?-the.n cho ca'c da^n-to^.c.
14:35
Vua la`m o+n cho to^i-to+' na`o a(n-o+? kho^n-sa'ng;
Nhu+ng co+n tha.nh-no^. vua no^?i nghi.ch cu`ng ke? ga^y su+. ho^?-the.n.
Cha^m-ngo^n
15:
15:1
Lo+`i dda'p e^m-nhe. la`m nguo^i co+n-gia^.n;
Co`n lo+`i xa(?ng-xo+'m tre^u tha.nh-no^. the^m.
15:2
Lu+o+~i ngu+o+`i kho^n-ngoan truye^`n ra su+. tri-thu+'c ca'ch pha?i;
Nhu+ng mie^.ng ke? ngu-muo^.i chi? buo^ng dde^`u ddie^n-cuo^`ng.
15:3
Con ma('t DDu+'c Gie^-ho^-va o+? kha('p mo.i no+i,
Xem-xe't ke? gian-a'c va` ngu+o+`i lu+o+ng-thie^.n.
15:4
Lu+o+~i hie^`n-la`nh gio^'ng nhu+ mo^.t ca^y su+. so^'ng;
Song lu+o+~i gian-ta` la`m cho hu+-na't ta^m-tha^`n.
15:5
Ke? ngu-da.i khinh su+. khuye^n-da.y cu?a cha mi`nh;
Co`n ai giu+~ theo lo+`i quo+?-tra'ch tro+? ne^n kho^n-khe'o .
15:6
Trong nha` ngu+o+`i co^ng-bi`nh co' nhie^`u va^.t-qui';
Song trong hue^-lo+.i ke? gian-a'c co' dde^`u ro^'i-loa.n.
15:7
Mo^i ngu+o+`i kho^n-ngoan ra?i su+. tri-thu+'c ra;
Nhu+ng lo`ng ke? ngu-muo^.i cha(?ng la`m nhu+ va^.y .
15:8
Cu?a te^'-le^~ ke? gian-a'c la^'y la`m go+'m-ghie^'c cho DDu+'c Gie^-ho^-va;
Song lo+`i ca^`u-nguye^.n cu?a ngu+o+`i ngay-tha(?ng ddu+o+.c dde.p lo`ng Nga`i .
15:9
DDu+o+`ng lo^'i ke? a'c la^'y la`m go+'m-ghie^'c cho DDu+'c Gie^-ho^-va;
Nhu+ng Nga`i thu+o+ng-me^'n ngu+o+`i na`o theo su+. co^ng-bi`nh.
15:10
Su+. hi`nh-pha.t na(.ng-ne^` da`nh cho ke? bo? cha'nh-lo^.;
Va` ke? ghe't lo+`i quo+?-tra'ch se~ che^'t ma^'t.
15:11
A^m-phu? va` cho^'n tra^`m-lua^n co`n o+? tru+o+'c ma(.t DDu+'c Gie^-ho^-va thay,
Phu+o+ng chi lo`ng cu?a con-ca'i loa`i ngu+o+`i!
15:12
Ke? nha.o-ba'ng kho^ng u+a ngu+o+`i ta quo+?-tra'ch mi`nh;
Ha('n kho^ng muo^'n dde^'n cu`ng ngu+o+`i kho^n-ngoan.
15:13
Lo`ng khoa'i-la.c la`m cho ma(.t ma`y vui-ve?;
Nhu+ng ta.i lo`ng buo^`n-ba~ tri' be`n bi. nao-so+`n.
15:14
Lo`ng ngu+o+`i tho^ng-sa'ng ti`m-kie^'m su+. tri-thu+'c;
Co`n lo^~ mie^.ng ke? ngu-muo^.i nuo^i la^'y mi`nh ba(`ng su+. ddie^n-cuo^`ng.
15:15
Ca'c nga`y ke? bi. hoa.n-na.n dde^`u la` gian-hie^?m;
Song lo`ng vui-mu+`ng du+. ye^'n-tie^.c luo^n luo^n.
15:16
Tha` co' i't cu?a ma` ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va,
Co`n ho+n la` ta`i-sa?n nhie^`u ma` bo^'i-ro^'i ca(.p theo .
15:17
Tha` mo^.t mo'n rau ma` thu+o+ng-ye^u nhau,
Co`n ho+n a(n bo` ma^.p-be'o vo+'i su+. ganh-ghe't ca(.p theo .
15:18
Ngu+o+`i hay gia^.n ga^y dde^`u dda'nh lo^.n;
Nhu+ng ngu+o+`i cha^.m no'ng-gia^.n la`m nguo^i co+n tranh-ca~i .
15:19
DDu+o+`ng ke? bie^'ng-nha'c nhu+ mo^.t ha`ng ra`o gai;
Co`n ne?o ngu+o+`i ngay-tha(?ng ddu+o+.c ban ba(`ng.
15:20
Con kho^n-ngoan la`m vui-ve? cha no';
Co`n ddu+'a ngu-muo^.i khinh-bi? me. mi`nh.
15:21
Ke? thie^'u tri' hie^?u la^'y su+. ddie^n-da.i la`m vui;
Song ngu+o+`i kho^n-sa'ng su+?a ddu+o+`ng mi`nh ngay-tha(?ng ro^`i ddi .
15:22
DDa^u kho^ng co' nghi.-lua^.n, ddo' mu+u-ddi.nh pha?i phe^';
Nhu+ng nho+` co' nhie^`u mu+u-si~, mu+u-ddi.nh be`n ddu+o+.c tha`nh.
15:23
Mie^.ng hay dda'p gio?i khie^'n ngu+o+`i vui-ve?;
Va` lo+`i no'i pha?i thi` la^'y la`m to^'t bie^'t bao!
15:24
Con ddu+o+`ng su+. so^'ng cu?a ngu+o+`i kho^n-ngoan da^~n le^n tre^n,
DDe^? tra'nh-kho?i A^m-phu? o+? du+o+'i tha^'p.
15:25
DDu+'c Gie^-ho^-va se~ dda'nh ddo^? nha` ke? kie^u-nga.o;
Nhu+ng Nga`i la`m vu+~ng-cha('c ca'c mo^.c-gio+'i cu?a ke? go'a-bu.a .
15:26
Ca'c mu+u a'c la^'y la`m go+'m-ghie^'c cho DDu+'c Gie^-ho^-va;
Song lo+`i thanh-sa.ch dde.p lo`ng Nga`i .
15:27
Ngu+o+`i tham lo+.i la`m ro^'i-loa.n nha` mi`nh;
Co`n ai ghe't cu?a ho^'i-lo^. se~ ddu+o+.c so^'ng.
15:28
Lo`ng ngu+o+`i co^ng-bi`nh suy-nghi~ lo+`i pha?i dda'p;
Nhu+ng mie^.ng ke? a'c buo^ng ra dde^`u du+~.
15:29
DDu+'c Gie^-ho^-va xa ca'ch ke? a'c;
Nhu+ng Nga`i nghe lo+`i ca^`u-nguye^.n cu?a ngu+o+`i co^ng-bi`nh.
15:30
Su+. sa'ng con ma('t khie^'n lo`ng vui-ve?;
Va` mo^.t tin-la`nh la`m cho xu+o+ng-co^'t ddu+o+.c be'o-to^'t.
15:31
Ke? na`o nghe lo+`i quo+?-tra'ch cu?a su+. so^'ng
Se~ ddu+o+.c o+? giu+~a ca'c ngu+o+`i kho^n-ngoan.
15:32
Ai tu+`-cho^'i su+. khuye^n-da.y khinh-bi? linh-ho^`n mi`nh.
Nhu+ng ai nghe lo+`i quo+?-tra'ch ddu+o+.c su+. tho^ng-sa'ng.
15:33
Su+. ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va da.y-do^~ dde^`u kho^n-ngoan;
Va` su+. khie^m-nhu+o+.ng ddi tru+o+'c su+. to^n-tro.ng.
Cha^m-ngo^n
16:
16:1
Vie^.c toan-lie^.u cu?a lo`ng thuo^.c ve^` loa`i ngu+o+`i;
Co`n su+. dda'p lo+`i cu?a lu+o+~i do DDu+'c Gie^-ho^-va ma` dde^'n.
16:2
Ca'c ddu+o+`ng-lo^'i cu?a ngu+o+`i dde^`u la` trong-sa.ch theo ma('t mi`nh;
Song DDu+'c Gie^-ho^-va ca^n-nha('c ca'i lo`ng.
16:3
Ha~y pho' ca'c vie^.c mi`nh cho DDu+'c Gie^-ho^-va,
Thi` nhu+~ng mu+u-y' mi`nh se~ ddu+o+.c tha`nh-co^ng.
16:4
DDu+'c Gie^-ho^-va dda~ du+.ng ne^n muo^n va^.t dde^? du`ng cho Nga`i;
DDe^'n ddo^~i ke? a'c cu~ng va^.y, dde^? da`nh cho nga`y tai-ho.a .
16:5
Pha`m ai co' lo`ng kie^u-nga.o la^'y la`m go+'m-ghie^'c cho DDu+'c Gie^-ho^-va;
Qua? tha^.t no' se~ cha(?ng ddu+o+.c kho?i bi. pha.t.
16:6
Nho+` su+. nho+n-tu+` va` cho+n-tha^.t to^.i-lo^~i ddu+o+.c chuo^.c;
Va` bo+?i su+. ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va ngu+o+`i ta xa^y-bo? ddie^`u a'c.
16:7
Khi ta'nh-ha.nh cu?a ngu+o+`i na`o dde.p lo`ng DDu+'c Gie^-ho^-va,
Thi` Nga`i cu~ng khie^'n ca'c thu`-nghi.ch ngu+o+`i o+? ho`a-thua^.n vo+'i ngu+o+`i .
16:8
Tha` i't cu?a ma` co' su+. co^ng-bi`nh,
Ho+n la` nhie^`u hoa-lo+.i vo+'i su+. ba^'t-nghi~a ca(.p theo .
16:9
Lo`ng ngu+o+`i toan ddi.nh ddu+o+`ng-lo^'i mi`nh;
Song DDu+'c Gie^-ho^-va chi?-da^~n ca'c bu+o+'c cu?a ngu+o+`i .
16:10
Lo+`i cu?a Chu'a o+? mo^i vua;
Mie^.ng ngu+o+`i se~ kho^ng sai-la^`m khi xe't-ddoa'n.
16:11
Tra'i ca^n va` va' ca^n co^ng-bi`nh thuo^.c ve^` DDu+'c Gie^-ho^-va;
Ca'c tra'i ca^n trong bao la` co^ng-vie^.c cu?a Nga`i .
16:12
La`m gian-a'c, a^'y la` ddie^`u go+'m-ghie^'c cho vua-chu'a;
Vi` nho+` co^ng-bi`nh ngo^i nu+o+'c ddu+o+.c la^.p vu+~ng-be^`n.
16:13
Mo^i-mie^.ng ngu+o+`i co^ng-bi`nh la` su+. vui-ve? cho ca'c vua;
Ho. u+a-me^'n ke? no'i ngay-tha(?ng.
16:14
Co+n tha.nh-no^. cu?a vua kha'c na`o su+'-gia? su+. che^'t;
Nhu+ng ngu+o+`i kho^n-ngoan la`m cho no' nguo^i ddi .
16:15
Nho+` sa('c ma(.t vua sa'ng-su?a be`n ddu+o+.c su+. so^'ng;
A^n-ddie^?n ngu+o+`i kha'c na`o a'ng ma^y da^~n mu+a muo^.n.
16:16
DDu+o+.c su+. kho^n-ngoan, tha^.t qui' ho+n va`ng ro`ng bie^'t ma^'y!
DDu+o+.c tho^ng-sa'ng, dda'ng chuo^.ng ho+n ba.c bie^'t bao!
16:17
DDa.o cu?a ngu+o+`i ngay-tha(?ng, a^'y la` li`a-bo? su+. a'c;
Ai canh-giu+~ ta'nh-ne^'t mi`nh giu+~ la^'y linh-ho^`n mi`nh.
16:18
Su+. kie^u-nga.o ddi tru+o+'c, su+. ba.i-hoa.i theo sau,
Va` ta'nh tu+.-cao ddi tru+o+'c su+. sa-nga~.
16:19
Tha` khie^m-nhu+o+.ng ma` o+? vo+'i ngu+o+`i nhu-mi`,
Co`n ho+n la` chia cu?a cu+o+'p cu`ng ke? kie^u-nga.o .
16:20
Ai giu+~ theo dda.o-ly' ti`m ddu+o+.c i'ch;
Va` ai tro^ng-ca^.y no+i DDu+'c Gie^-ho^-va la^'y la`m cho phu+o+'c thay .
16:21
Ai co' lo`ng kho^n-ngoan ddu+o+.c go.i la` tho^ng-sa'ng;
Lo+`i di.u-da`ng gia-the^m su+. tri-thu+'c.
16:22
Ngu+o+`i co' ddu+o+.c tho^ng-sa'ng, tu+'c co' ddu+o+.c nguo^`n su+. so^'ng;
Nhu+ng su+. ddie^n-da.i cu?a ke? ngu-muo^.i, a^'y la` su+. su+?a-pha.t cu?a no'.
16:23
Lo`ng ngu+o+`i kho^n-ngoan da.y-do^~ mie^.ng mi`nh,
Va` the^m su+. ho.c-thu+'c no+i mo^i cu?a mi`nh.
16:24
Lo+`i la`nh gio^'ng nhu+ ta`ng ong,
Ngon-ngo.t cho ta^m-ho^`n, va` kho?e-ma.nh cho xu+o+ng-co^'t.
16:25
Co' mo^.t con ddu+o+`ng coi du+o+`ng cha'nh-dda'ng cho loa`i ngu+o+`i;
Nhu+ng cuo^'i-cu`ng no' tha`nh ra ca'i ne?o su+. che^'t.
16:26
Su+. bie^'t ddo'i cu?a ke? lao-kho^? giu'p la`m vie^.c cho ngu+o+`i,
Bo+?i vi` mie^.ng ngu+o+`i thu'c-giu.c ngu+o+`i .
16:27
Tha(`ng ddie^'m toan mu+u ha.i ngu+o+`i ta;
Va` tre^n mo^i no' co' nhu+ ngo.n lu+?a hu+`ng.
16:28
Ke? gian-ta` gieo dde^`u tranh-ca.nh;
Va` ke? the`o-le?o pha^n-re~ nhu+~ng ba.n thie^'t co^'t.
16:29
Ke? cu+o+`ng-ba.o quye^'n-du. ba^.u-ba.n mi`nh,
Va` da^~n ngu+o+`i va`o con ddu+o+`ng kho^ng to^'t.
16:30
Ke? na`o nha('m ma('t dda(.ng toan-lie^.u dde^`u gian-ta`,
Va` ke? na`o ba(.m mo^i mi`nh, dde^`u la`m tha`nh vie^.c a'c.
16:31
To'c ba.c la` ma~o trie^`u-thie^n vinh-hie^?n,
Mie^~n la` tha^'y o+? trong ddu+o+`ng co^ng-bi`nh.
16:32
Ngu+o+`i cha^.m no'ng-gia^.n tha('ng ho+n ngu+o+`i do~ng-si~;
Va` ai cai-tri. lo`ng mi`nh tha('ng ho+n ke? chie^'m-la^'y tha`nh.
16:33
Ngu+o+`i ta be? tha(m trong va.t a'o;
Song su+. nhu+'t-ddi.nh do no+i DDu+'c Gie^-ho^-va ma` dde^'n.
Cha^m-ngo^n
17:
17:1
Tha` mo^.t mie^'ng ba'nh kho^ ma` ho`a-thua^.n,
Co`n ho+n la` nha` dda^`y thi.t te^'-le^~ la.i ca~i-lo^.n nhau .
17:2
To^i-to+' kho^n-sa'ng se~ qua?n-tri. con trai la`m xa^'u-ho^?,
Va` ddu+o+.c hu+o+?ng pha^`n co+-nghie^.p giu+~a ca'c anh em.
17:3
No^`i do't dde^? luye^.n ba.c, lo` dde^? luye^.n va`ng;
Nhu+ng DDu+'c Gie^-ho^-va thu+? lo`ng cu?a loa`i ngu+o+`i .
17:4
Ke? la`m a'c cha(m-chi? ve^` mo^i gian-a'c;
Ke? hay no'i do^'i la('ng tai nghe lu+o+~i ddo^.c-hie^?m.
17:5
Ai nha.o-ba'ng ngu+o+`i ba^`n-cu`ng si?-nhu.c DDa^'ng ta.o-ho'a mi`nh;
Ai vui-mu+`ng ve^` tai-ho.a se~ cha(?ng ddu+o+.c thoa't-kho?i bi. pha.t.
17:6
Ma~o trie^`u-thie^n cu?a o^ng gia`, a^'y la` con-cha'u;
Co`n vinh-hie^?n cu?a con-ca'i, a^'y la` o^ng cha .
17:7
Lo+`i to^'t-la`nh kho^ng xu+'ng vo+'i ke? ngu;
Mo^i mie^.ng gia?-do^'i la.i ca`ng i't xu+'ng cho vua-chu'a thay .
17:8
Cu?a ho^'i-lo^. gio^'ng nhu+ vie^n ngo.c qui' tru+o+'c ma(.t ai ddu+o+.c no';
Da^`u no' xa^y tro+? phi'a na`o, cu~ng ddu+o+.c may-ma('n.
17:9
Ke? na`o la^'p gia^'u to^.i-lo^~i ti`m-ca^`u ddie^`u ti`nh-a'i;
Co`n ai nha('c la^.p la.i dde^`u gi` chia-re~ ba.n-ba^.u thie^'t-co^'t.
17:10
Lo+`i quo+?- tra'ch tha^'m sa^u va`o ngu+o+`i kho^n-ngoan,
Ho+n la` tra(m roi dda'nh va`o ke? ngu-muo^.i .
17:11
Ke? gian-a'c chi? ti`m dde^`u pha?n-nghi.ch;
Vi` va^.y se~ sai mo^.t su+'-gia? du+~-to+.n ddi ha~m dda'nh no'.
17:12
Tha` ngu+o+`i ta ga(.p ga^'u ca'i bi. cu+o+'p con,
Ho+n la` ga(.p ke? nga^y-da.i theo ddie^n-cuo^`ng no'.
17:13
Tai-ho.a kho^ng he^` li`a kho?i nha`
Cu?a ke? la^'y a'c tra? thie^.n.
17:14
Kho+?i dda^`u tranh-ca.nh, a^'y nhu+ ngu+o+`i ta mo+? ddu+o+`ng nu+o+'c cha?y;
Va^.y, kha' tho^i ca~i-la^~y tru+o+'c khi dda'nh lo^.n.
17:15
Ai xu+ng ke? a'c la` co^ng-bi`nh, va` ke? na`o le^n a'n cho ngu+o+`i co^ng-bi`nh,
Ca? hai dde^`u la^'y la`m go+'m-ghie^'c cho DDu+'c Gie^-ho^-va .
17:16
Ke? ngu-muo^.i thie^'u tri' hie^?u,
The^' thi` ba.c trong tay ha('n mua kho^n-ngoan ma` chi ?
17:17
Ba(`ng-hu+~u thu+o+ng-me^'n nhau luo^n luo^n;
Va` anh em sanh ra dde^? giu'p-ddo+~ trong lu'c hoa.n-na.n.
17:18
Ke? ngu-muo^.i giao tay,
Chi.u la`m ba?o-la~nh tru+o+'c ma(.t ke? la^n-ca^.n mi`nh.
17:19
Ai u+a tranh-ca.nh u+a to^.i-lo^~i;
Ai xa^y-ca^'t cu+?a mi`nh cao kie^'m dde^`u hu+-sa^.p.
17:20
Ke? na`o co' lo`ng va`y-vo` kho^ng ti`m ddu+o+.c phu+o+'c-ha.nh;
Va` ai co' lu+o+~i gian-ta` se~ sa va`o tai-ha.i .
17:21
Ai sanh con ngu-muo^.i a('t se~ co' buo^`n-ra^`u;
Co`n cha cu?a ke? nga^y-da.i cha(?ng ddu+o+.c vui-ve?.
17:22
Lo`ng vui-mu+`ng vo^'n mo^.t phu+o+ng thuo^'c hay;
Co`n tri' nao-so+`n la`m xu+o+ng-co^'t kho^-he'o .
17:23
Ngu+o+`i gian-a'c la~nh nhe.m cu?a ho^'i-lo^.,
DDa(.ng la`m sai-le^.ch ca'c lo^'i xe't-ddoa'n.
17:24
Co' su+. kho^n-ngoan tru+o+'c ma(.t ngu+o+`i tho^ng-sa'ng;
Song con ma('t ke? ngu-muo^.i o+? no+i ddi.a-cu+.c.
17:25
Con ngu-muo^.i la` mo^.t dde^`u buo^`n-ra^`u cho cha,
Va` mo^.t su+. cay-dda('ng cho me. dda~ sanh-dde? no'.
17:26
La^'y la`m cha(?ng to^'t ma` pha.t va. ngu+o+`i co^ng-bi`nh,
Hay la` dda'nh ngu+o+`i tu+o+'c-vi. vi` co+' lo`ng ngay-tha(?ng cu?a ho..
17:27
Ngu+o+`i na`o kie^ng lo+`i no'i mi`nh co' tri-thu+'c;
Co`n ngu+o+`i co' ta'nh o^n-ha`n la` mo^.t ngu+o+`i tho^ng-sa'ng.
17:28
Khi ni'n-la(.ng, da^`u ngu+o+`i ngu-da.i, cu~ng ddu+o+.c ca^`m ba(`ng kho^n-ngoan;
Co`n ke? na`o nga^.m mo^i-mie^.ng mi`nh la.i ddu+o+.c ke^? la` tho^ng-sa'ng.
Cha^m-ngo^n
18:
18:1
Ke? na`o o+? rie^ng ca'ch ti`m dde^`u chi'nh mi`nh u+a-thi'ch;
No' ca~i-co. vo+'i nhu+~ng su+. kho^n-ngoan tha^.t.
18:2
Ke? ngu-muo^.i kho^ng u+a-thi'ch su+. tho^ng-sa'ng;
Nhu+ng chi? muo^'n lo`ng no' ddu+o+.c ba`y-to? ra .
18:3
Khi ke? gian-a'c dde^'n su+. khinh-bi? cu~ng dde^'n nu+~a;
Va` su+. si?-nhu.c dde^'n vo+'i dde^`u nhuo^'c-nha .
18:4
Lo+`i no'i cu?a mie^.ng loa`i ngu+o+`i la` gio^'ng nhu+ nu+o+'c sa^u;
Nguo^`n su+. kho^n-ngoan kha'c na`o ca'i khe nu+o+'c cha?y .
18:5
La^'y la`m cha(?ng to^'t ma` ne^? vi` ke? a'c,
DDa(.ng lu+o+`ng-ga.t ngu+o+`i co^ng-bi`nh trong vie^.c xe't-ddoa'n.
18:6
Mo^i ke? ngu-muo^.i va`o cuo^.c tranh-ca.nh,
Va` mie^.ng no' chie^`u su+. dda'nh-dda^.p.
18:7
Mie^.ng ke? ngu-muo^.i la` su+. ba.i-hoa.i cu?a no';
Mo^i no' vo^'n mo^.t ca'i ba^~y ga`i linh-ho^`n cu?a no'.
18:8
Lo+`i ke? the`o-le?o nhu+ va^.t thu+.c-ngon,
Va` no' tha^'u dde^'n ruo^.t gan.
18:9
Ke? tha?-tro^i trong co^ng-vie^.c mi`nh,
Cu~ng la` anh-em cu?a ke? pha'-ha.i .
18:10
Danh DDu+'c Gie^-ho^-va vo^'n mo^.t ngo.n tha'p kie^n-co^';
Ke? co^ng-bi`nh cha.y dde^'n ddo', ga(.p ddu+o+.c no+i a^?n-tru' cao .
18:11
Ta`i-va^.t ngu+o+`i gia`u, a^'y la` ca'i tha`nh kie^n-co^' cu?a ngu+o+`i,
Trong y'-tu+o+?ng ngu+o+`i cho no' nhu+ mo^.t bu+'c tu+o+`ng cao .
18:12
Tru+o+'c khi su+. ba.i-hoa.i, lo`ng ngu+o+`i va^~n tu+. cao;
Song su+. khie^m-nhu+o+`ng ddi tru+o+'c su+. to^n-tro.ng.
18:13
Tra? lo+`i tru+o+'c khi nghe,
A^'y la` su+. ddie^n-da.i va` ho^?-the.n cho ai la`m va^.y .
18:14
Ta^m-tha^`n ngu+o+`i na^ng-ddo+~ su+. bi.nh-hoa.n mi`nh;
Nhu+ng tri' bi. nao-so+`n ai chi.u sao no^?i ?
18:15
Lo`ng ngu+o+`i kho^n-khe'o ddu+o+.c su+. tri-thu+'c;
Va` tai ngu+o+`i kho^n-ngoan ti`m-kie^'m su+. hie^?u-bie^'t.
18:16
Cu?a-le^~ cu?a ngu+o+`i na`o de.p ddu+o+`ng cho ngu+o+`i,
Va` da^~n ngu+o+`i dde^'n tru+o+'c ma(.t ke? sang-tro.ng.
18:17
Ngu+o+`i tie^n-ca'o nghe nhu+ pha?i le~;
Song be^n dda`ng kia dde^'n, be`n tra xe't-ngu+o+`i .
18:18
Su+. ba('t tha(m de.p dde^`u tranh-tu.ng,
Va` pha^n-re~ nhu+~ng ke? co' quye^`n-the^'.
18:19
Mo^.t anh em bi. me^'ch lo`ng la^'y la`m kho' ddu+o+.c lo`ng la.i ho+n la` chie^'m thu? ca'i tha`nh kie^n-co^';
Su+. tranh gia`nh-du+o+`ng a^'y kha'c na`o nhu+~ng cho^'t cu+?a dde^`n.
18:20
Bu.ng ngu+o+`i se~ ddu+o+.c no-ne^ bo^ng-tra'i cu?a mie^.ng mi`nh;
Hue^-lo+.i mo^i mie^.ng mi`nh se~ la`m cho ngu+o+`i no ddu?.
18:21
So^'ng che^'t o+? no+i quye^`n cu?a lu+o+~i;
Ke? a'i-mo^. no' se~ a(n bo^ng-tra'i cu?a no'.
18:22
Ai ti`m ddu+o+.c mo^.t ngu+o+`i vo+., tu+'c ti`m ddu+o+.c mo^.t dde^`u phu+o+'c.
Va` hu+o+?ng ddu+o+.c a^n-ddie^?n cu?a DDu+'c Gie^-ho^-va .
18:23
Ngu+o+`i nghe`o du`ng lo+`i ca^`u-xin;
Co`n ke? gia`u dda'p la.i ca'ch xa(?ng-xo+'m.
18:24
Ngu+o+`i na`o ddu+o+.c nhie^`u ba(`ng-hu+~u se~ la`m ha.i cho mi`nh;
Nhu+ng co' mo^.t ba.n tri'u-me^'n ho+n anh em ruo^.t.
Cha^m-ngo^n
19:
19:1
Tha` ngu+o+`i nghe`o-kho^? a(n o+? thanh-lie^m,
Co`n ho+n la` ke? mo^i mie^.ng gian-ta` va` la` mo^.t ke? nga^y-da.i .
19:2
Lo`ng thie^'u tri-thu+'c a^'y cha(?ng pha?i mo^.t dde^`u hay;
Va? ke? na`o vo^.i bu+o+'c bi. va^'p-pha.m.
19:3
Su+. ngu-da.i cu?a ngu+o+`i na`o la`m cho hu+-ho?ng ddu+o+`ng-lo^'i mi`nh,
Va` lo`ng ngu+o+`i oa'n DDu+'c Gie^-ho^-va .
19:4
Su+. gia`u-co' ke^'t nhie^`u ba^.u-ba.n;
Co`n ke? kho'-kha(n da^`u ba.n cu~ng li`a-bo?.
19:5
Chu+'ng gian na`o cha(?ng bi. pha.t;
Va` ke? buo^ng dde^`u gia?-do^'i kho^ng sao thoa't-kho?i .
19:6
Co' nhie^`u ke? ti`m o+n ngu+o+`i ro^.ng ra~i;
Va` mo^~i ngu+o+`i dde^`u la` ba(`ng-hu+~u cu?a ke? hay ban le^~-va^.t.
19:7
He^'t tha?y anh em ruo^.t cu?a ke? nghe`o dde^`u ghe't ngu+o+`i;
Phu+o+ng chi ba^.u-ba.n se~ li`a xa kho?i ngu+o+`i!
Ngu+o+`i la^'y lo+`i dduo^?i theo chu'ng,... chu'ng cha(?ng co`n ddo' nu+~a!
19:8
Ai co' ddu+o+.c su+. kho^n-ngoan thu+o+ng-me^'n linh-ho^`n mi`nh;
Co`n ai giu+~ la^'y su+. tho^ng-sa'ng ti`m ddu+o+.c phu+o+'c-ha.nh.
19:9
Chu+'ng gian se~ cha(?ng thoa't-kho?i bi. pha.t;
Va` ke? buo^ng lo+`i gia? do^'i se~ bi. hu+-ma^'t.
19:10
A(n-o+? sung-su+o+'ng cha(?ng xu+'ng-hie^.p cho ke? ngu-muo^.i;
Phu+o+ng chi ke? to^i-mo.i cai-tri. ca'c hoa`ng-tu+?!
19:11
Su+. kho^n-ngoan cu?a ngu+o+`i khie^'n cho ngu+o+`i cha^.m no'ng-gia^.n;
Va` ngu+o+`i la^'y la`m danh-du+. ma` bo? qua to^.i pha.m.
19:12
Vua tha.nh-no^. kha'c na`o su+-tu+? ga^`m-the't;
Co`n a^n-di.ch ngu+o+`i nhu+ su+o+ng-mo'c xuo^'ng tre^n ddo^`ng-co?.
19:13
Con trai ngu-muo^.i la` tai-ho.a cho cha no';
Va` su+. tranh-ca~i cu?a ngu+o+`i vo+. vo^'n mo^.t ma'ng xo^'i ha(`ng cha?y luo^n.
19:14
Nha` cu+?a va` ta`i-sa?n la` co+-nghie^.p cu?a to^?-phu. dde^? la.i;
Co`n mo^.t ngu+o+`i vo+. kho^n-ngoan do no+i DDu+'c Gie^-ho^-va ma` dde^'n.
19:15
Su+. bie^'ng-nha'c la`m cho ngu?-me^;
Va` linh-ho^`n tre^~-na?i se~ bi. ddo'i-kha't.
19:16
Ai gi`n-giu+~ ddie^`u-ra(n, gi`n-giu+~ la^'y linh-ho^`n mi`nh;
Nhu+ng ke? na`o kho^ng coi-chu+`ng ddu+o+`ng-lo^'i mi`nh se~ tha'c.
19:17
Ai thu+o+ng-xo't ke? nghe`o, tu+'c cho DDu+'c Gie^-ho^-va vay-mu+o+.n;
Nga`i se~ ba'o la.i vie^.c o+n-la`nh a^'y cho ngu+o+`i .
19:18
Ha~y su+?a-pha.t con ngu+o+i trong lu'c co`n su+. tro^ng-ca^.y;
Nhu+ng cho+' toan lo`ng gie^'t no'.
19:19
Ngu+o+`i hay no'ng-gia^.n du+~-to+.n, se~ pha?i mang hi`nh;
Vi` ne^'u con gia?i-cu+'u ha('n, a('t pha?i gia?i-cu+'u la.i nu+~a .
19:20
Hay nghe lo+`i khuye^n-da.y, va` tie^'p nha^.n su+. gia'o-ho^'i,
DDe^? con ddu+o+.c kho^n-ngoan trong lu'c cuo^'i-cu`ng.
19:21
Trong lo`ng loa`i ngu+o+`i co' nhie^`u mu+u-ke^';
Song y'-chi? cu?a DDu+'c Gie^-ho^-va se~ tha`nh ddu+o+.c.
19:22
Lo`ng nho+n-tu+` cu?a ngu+o+`i la`m cho ngu+o+`i ta ye^u-chuo^.ng mi`nh;
Va` ngu+o+`i nghe`o-kho^? la` ho+n ke? no'i do^'i .
19:23
Su+. ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va da^~n dde^'n su+. so^'ng,
La`m cho ngu+o+`i ta ddu+o+.c o+? tho?a-nguye^.n, kho^ng bi. tai-ho.a la^m dde^'n.
19:24
Ke? bie^'ng-nha'c tho` tay mi`nh trong di~a,
Ro^`i kho^ng the`m ddem no' le^n mie^.ng mi`nh nu+~a .
19:25
Ha~y dda'nh ke? nha.o-ba'ng, thi` ngu+o+`i ngu-da.i se~ tro+? ne^n kho^n-khe'o;
Kha' su+?a-da.y ngu+o+`i tho^ng-sa'ng, a('t ngu+o+`i se~ hie^?u dde^`u tri-thu+'c.
19:26
Ke? ha~m-ha.i cha mi`nh, va` xo^-dduo^?i me. mi`nh,
La` mo^.t con trai ga^y ho^?-ngu+o+i va` chie^u si?-nhu.c.
19:27
Ho+~i con, ha~y tho^i nghe su+. khuye^n-da.y
Khie^'n cho con la^`m-la.c ca'ch xa ca'c lo+`i tri-thu+'c.
19:28
Chu+'ng gian-ta` nha.o-ba'ng su+. co^ng-bi`nh;
Va` mie^.ng ke? du+~ nuo^'t to^.i-a'c.
19:29
Su+. xe't-ddoa'n du+.-bi. cho ke? nha.o-ba'ng;
Va` roi-vo.t sa('m-su+?a cho lu+ng ke? ngu-muo^.i .
Cha^m-ngo^n
20:
20:1
Ru+o+.u khie^'n ngu+o+`i ta nha.o-ba'ng, ddo^` uo^'ng say la`m cho ho^~n-ha`o;
Pha`m ai du`ng no' qua' ddo^., cha(?ng pha?i la` kho^n-ngoan.
20:2
Su+. oai-khie^'p cu?a vua gio^'ng nhu+ su+-tu+? ga^`m-he't;
Ai cho.c gia^.n ngu+o+`i a('t pha.m dde^'n ma.ng-so^'ng mi`nh.
20:3
Ngu+o+`i na`o giu+~ mi`nh kho?i tranh-ca.nh, a^'y la` su+. to^n-vinh cu?a ngu+o+`i;
Chi? ke? ddie^n-cuo^`ng sa va`o ddo' ma` tho^i .
20:4
Vi` co' mu`a ddo^ng ke? bie^'ng-nha'c cha(?ng ca`y ruo^.ng;
Qua mu`a ga(.t no' se~ xin a(n, nhu+ng cha(?ng ddu+o+.c gi` he^'t.
20:5
Mu+u-ke^' trong lo`ng ngu+o+`i ta nhu+ nu+o+'c sa^u;
Ngu+o+`i tho^ng-sa'ng se~ mu'c la^'y ta.i ddo'.
20:6
Pha^`n nhie^`u ngu+o+`i khoe-khoang su+. nho+n-tu+` mi`nh;
Nhu+ng ai se~ ti`m ddu+o+.c mo^.t ngu+o+`i trung-tha`nh?
20:7
Ngu+o+`i co^ng-bi`nh a(n-o+? ca'ch thanh-lie^m;
Nhu+~ng con-cha'u ngu+o+`i la^'y la`m co' phu+o+'c thay!
20:8
Vua ngo^`i tre^n ngo^i xe't-ddoa'n,
La^'y ma(.t mi`nh dda'nh tan ca'c dde^`u a'c.
20:9
Ai co' the^? no'i:
Ta dda~ luye^.n sa.ch lo`ng mi`nh,
Ta dda~ trong-sa.ch to^.i ta ro^`i ?
20:10
Hai thu+' tra'i ca^n, va` hai thu+' lu+o+`ng,
Ca? hai dde^`u go+'m-ghie^'c cho DDu+'c Gie^-ho^-va .
20:11
Co^ng-vie^.c con tre? la`m, hoa(.c trong-sa.ch hoa(.c cha'nh-dda'ng,
Cu~ng dde^`u to? bo^?n-ta'nh no' ra .
20:12
Tai dde^? nghe, ma('t dde^? tha^'y,
DDu+'c Gie^-ho^-va dda~ la`m ra ca? hai .
20:13
Cho+' u+a ngu?, e cho ngu+o+`i tro+? ne^n nghe`o-kho^? cha(ng;
Ha~y mo+? ma('t ra, thi` se~ ddu+o+.c no-ne^ ba'nh.
20:14
Ke? mua no'i ra(`ng:
Kho^ng to^'t, kho^ng to^'t!
DDoa.n ddi, va` tu+. khoe-khoang mi`nh.
20:15
Co' va`ng va` nhie^`u cha^u-ngo.c;
Song mie^.ng co' tri-thu+'c la` bu+?u-va^.t qui'-gia'.
20:16
Ha~y ca^`m la^'y a'o ha('n, vi` ha('n co' ba?o-la~nh cho ngu+o+`i kha'c;
Ha~y buo^.c ho. mo^.t cu?a ca^`m, bo+?i ho. dda'p the^' cho ngu+o+`i ddo+`n-ba` la..
20:17
Ba'nh nho+` do^'i-ga.t ma` ddu+o+.c la^'y la`m ngon-ngo.t cho ngu+o+`i;
Nhu+ng ke^' sau mie^.ng ngu+o+`i dda^`y sa.n.
20:18
Nho+` ba`n-lua^.n, ca'c mu+u-ke^' ddu+o+.c ddi.nh vu+~ng-va`ng;
Ha~y dda'nh gia(.c ca'ch kho^n-khe'o .
20:19
Ke? na`o ddi the`o-le?o ba^`y-to? ddie^`u ki'n-dda'o;
Va^.y, cho+' giao-tho^ng vo+'i ke? hay ho+? mo^i qua'.
20:20
Ngo.n dde`n cu?a ke? ru?a cha me. mi`nh
Se~ ta('t giu+~a vu`ng ta(m-to^'i mo+`-mi.t.
20:21
Sa?n-nghie^.p mi`nh ddu+o+.c vo^.i-va~ lu'c ban-dda^`u,
Va` cuo^'i-cu`ng se~ cha(?ng dda(.ng phu+o+'c.
20:22
Cho+' no'i: Ta se~ tra? a'c.
Ha~y cho+`-ddo+.i DDu+'c Gie^-ho^-va, Nga`i se~ cu+'u-ro^~i con.
20:23
Tra'i ca^n hai thu+' la^'y la`m go+'m-ghie^'c cho DDu+'c Gie^-ho^-va;
Va` ca^y ca^n gia? na`o pha?i va^.t to^'t-la`nh.
20:24
Ca'c bu+o+'c cu?a loa`i ngu+o+`i do no+i DDu+'c Gie^-ho^-va nhu+'t-ddi.nh;
Va^.y, loa`i ngu+o+`i hie^?u ddu+o+`ng-lo^'i mi`nh sao ddu+o+.c?
20:25
No'i ca'ch ho+'p-to+'p ra(`ng: Va^.y na^`y la` va^.t tha'nh!
Va` sau khi dda~ kha^'n-nguye^.n ro^`i mo+'i suy-xe't dde^'n, a^'y qua? mo^.t ca'i ba^~y cho ngu+o+`i ta .
20:26
Vua kho^n-ngoan la`m tan ke? a'c,
Va` khie^'n ba'nh xe la(n ca'n chu'ng no'.
20:27
Linh-ta'nh loa`i ngu+o+`i vo^'n mo^.t ngo.n dde`n cu?a DDu+'c Gie^-ho^-va,
Do` tha^'u ca'c no+i a^?n-bi' cu?a lo`ng.
20:28
Su+. nha^n-tu+` va` cho+n-tha^.t ba?o-ho^. vua;
Ngu+o+`i la^'y lo`ng nho+n-tu+` ma` na^ng-ddo+~ ngo^i nu+o+'c mi`nh.
20:29
Su+'c-lu+.c cu?a ga~ trai-tre? la` vinh-hie^?n cu?a ngu+o+`i;
Co`n to'c ba.c la` su+. to^n-tro.ng cu?a o^ng gia`.
20:30
Nhu+~ng thu+o+ng-ti'ch va` da^'u-vi't la`m cho sa.ch dde^`u a'c,
Va` roi-vo.t tha^'m va`o no+i ki'n-dda'o cu?a lo`ng.
Cha^m-ngo^n
21:
21:1 Lo`ng cu?a vua o+? trong tay DDu+'c Gie^-ho^-va kha'c na`o do`ng nu+o+'c cha?y;
Nga`i la`m nghie^ng-le^.ch no' be^` na`o tu`y y' Nga`i muo^'n.
21:2
Ca'c ddu+o+`ng-lo^'i cu?a loa`i ngu+o+`i dde^`u cha'nh dda'ng theo ma('t ho.;
Song DDu+'c Gie^-ho^-va ca^n-nha('c ca'i lo`ng.
21:3
La`m theo su+. co^ng-bi`nh va` ngay-tha(?ng
DDu+o+.c dde.p lo`ng DDu+'c Gie^-ho^-va ho+n cu?a te^'-le^~.
21:4
Ma(.t tu+.-cao, lo`ng kie^u-nga.o,
Va` ngo.n dde`n cu?a ke? a'c, dde^`u la` to^.i-lo^~i .
21:5
Ca'c y'-tu+o+?ng cu?a ngu+o+`i ca^`n-ma^~n da^~n dde^'n su+. du+-da^.t;
Co`n nhu+~ng ke? kho+`-da.i chi? cha.y dde^'n dde^`u thie^'u-tho^'n.
21:6
Ta`i-va^.t nho+` du`ng lu+o+~i do^'i-ga.t ma` ddu+o+.c,
A^'y la` mo^.t dde^`u hu+-kho^ng mau he^'t cu?a ke? ti`m su+. che^'t.
21:7
Su+. cu+o+`ng-ba.o cu?a ke? a'c se~ ddu`a chu'ng no' ddi;
Vi` chu'ng no' kho^ng khu+'ng la`m dde^`u ngay-tha(?ng.
21:8
Con ddu+o+`ng cu?a ke? ga'nh to^.i la` quanh-que.o;
Co`n co^ng-vie^.c ke? trong-sa.ch vo^'n ngay-tha(?ng.
21:9
Tha` o+? no+i xo' no'c nha`,
Ho+n la` o+? chung nha` vo+'i mo^.t ngu+o+`i ddo+`n-ba` hay tranh-ca.nh.
21:10
Lo`ng ke? du+~ ao-u+o+'c ddie^`u a'c;
Ke? la^n-ca^.n no' kho^ng ddu+o+.c o+n tru+o+'c ma(.t no'.
21:11
Khi ke? nha.o-ba'ng bi. pha.t,
ngu+o+`i ngu-da.i be`n tro+? ne^n kho^n-ngoan;
Khi khuye^n-da.y ngu+o+`i kho^n-ngoan, ngu+o+`i nha^.n-la~nh su+. tri-thu+'c.
21:12
Co' mo^.t DDa^'ng co^ng-bi`nh xem-xe't ky~-ca`ng nha` ke? a'c;
DDa^'ng a^'y xo^ nhu+~ng ke? a'c va`o tai-ho.a .
21:13
Ai bu+ng tai kho^ng khu+'ng nghe tie^'ng ke^u-la cu?a ngu+o+`i nghe`o-kho^?,
Ngu+o+`i ddo' cu~ng se~ ke^u-la ma` se~ cha(?ng co' ai dda'p la.i .
21:14
Cu?a le^~ da^ng ki'n-nhie^.m nguo^i co+n tha.nh-no^.;
Cu?a ho^'i-lo^. ddu't va`o lo`ng la`m nga^'t co+n gia^.n du+~-to+.n.
21:15
La`m ddie^`u ngay-tha(?ng, a^'y la` mo^.t vie^.c vui-ve? cho ngu+o+`i co^ng-bi`nh;
Nhu+ng ga^y ba.i-hoa.i cho ke? la`m gian-a'c.
21:16
Ngu+o+`i la^`m-la.c xa ddu+o+`ng kho^n-sa'ng
Se~ o+? vo+'i ho^.i ke? che^'t.
21:17
Ai ham su+. vui-cho+i a('t se~ nghe`o-kho';
Co`n ai u+a ru+o+.u vo+'i da^`u se~ cha(?ng he^` la`m gia`u .
21:18
Ke? a'c la` mo^.t gia' chuo^.c ngu+o+`i co^ng-bi`nh;
Va` ke? do^'i-ga.t the^' cho^~ cho ngu+o+`i ngay-tha(?ng.
21:19
Tha` o+? no+i va('ng-ve?,
Ho+n la` o+? vo+'i mo^.t ngu+o+`i ddo+`n-ba` hay tranh-ca.nh va` no'ng-gia^.n.
21:20
Co' bu+?u-va^.t va` da^`u trong nha` ngu+o+`i kho^n-ngoan;
Nhu+ng ke? ngu-muo^.i nuo^'t no' ddi .
21:21
Ngu+o+`i na`o ti`m-ca^`u su+. co^ng-bi`nh va` su+. nho+n-tu+`
Su+. ti`m ddu+o+.c su+. so^'ng, su+. co^ng-bi`nh, va` to^n-tro.ng.
21:22
Ngu+o+`i kho^n-ngoan leo le^n tha`nh do~ng-si~,
DDa'nh ha. su+'c-lu+.c ma` no' nu+o+ng-ca^.y .
21:23
Ai giu+~ la^'y mie^.ng va` lu+o+~i mi`nh
Giu+~ linh-ho^`n mi`nh kho?i hoa.n-na.n.
21:24
Nha.o-ba'ng, a^'y la` te^n cu?a ngu+o+`i kie^u-ca(ng cao-ca'ch;
No' cu+-xu+? ca'ch xa^'c-xu+o+.c theo ta'nh kie^u-nga.o cu?a no'.
21:25
Su+.-u+o+'c ao cu?a ke? bie^'ng-nha'c gie^'t che^'t no';
Bo+?i vi` hai tay no' kho^ng khu+'ng la`m vie^.c.
21:26
Co' ngu+o+`i tro't nga`y ham-ho^' qua';
Nhu+ng ngu+o+`i co^ng-bi`nh ban cho kho^ng cha('t-lo't.
21:27
Cu?a te^'-le^~ cu?a ke? a'c la` mo^.t va^.t go+'m-ghie^'c;
Phu+o+ng chi ho. ddem dde^'n ma` co' a'c-tu+o+?ng.
21:28
Chu+'ng do^'i-gia? se~ hu+-ma^'t ddi;
Nhu+ng ngu+o+`i hay nghe theo se~ no'i ddu+o+.c ma~i ma~i .
21:29
Ke? a'c tu+. la`m ma(.t chai ma`y dda';
Co`n ngu+o+`i ngay-tha(?ng la`m vu+~ng ddu+o+`ng-lo^'i mi`nh.
21:30
Cha(?ng co' su+. kho^n-ngoan na`o, su+. tho^ng-minh na`o, hay la` mu+u-ke^' na`o,
Ma` cho^'ng-ddi.ch DDu+'c Gie^-ho^-va ddu+o+.c.
21:31
Ngu+.a sa('m-su+?a ve^` nga`y tranh-chie^'n;
Nhu+ng su+. tha('ng-tra^.n thuo^.c ve^` DDu+'c Gie^-ho^-va .
Cha^m-ngo^n
22:
22:1
Danh-tie^'ng to^'t co`n ho+n tie^`n-cu?a nhie^`u;
Va` o+n-nghi~a qui' ho+n ba.c va` va`ng.
22:2
Ke? gia`u va` ngu+o+`i nghe`o dde^`u ga(.p nhau;
DDu+'c Gie^-ho^-va dda~ du+.ng ne^n ca? hai .
22:3
Ngu+o+`i kho^n-ngoan tha^'y dde^`u tai-va., va` a^?n mi`nh;
Nhu+ng ke? ngu-muo^.i cu+' ddi luo^n, va` ma('c pha?i va..
22:4
Pha^`n thu+o+?ng cu?a su+. khie^m-nhu+o+.ng va` su+. ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va,
A^'y la` gia`u-co', su+. to^n-tro.ng, va` ma.ng-so^'ng.
22:5
Trong ddu+o+`ng ke? gian-ta` co' gai-cho^ng va` ca'i ba^~y;
Ai gi`n-giu+~ linh ho^`n-mi`nh se~ ca'ch xa no'.
22:6
Ha~y da.y cho tre?-tho+ con ddu+o+`ng no' pha?i theo;
Da^`u khi no' tro+? ve^` gia`, cu~ng kho^ng he^` li`a-kho?i ddo'.
22:7
Ngu+o+`i gia`u qua?n-ha.t ke? nghe`o;
Ke? na`o mu+o+.n la` to^i-to+' cu?a ke? cho mu+o+.n.
22:8
Ke? na`o giao su+. ba^'t-co^ng se~ ga(.t dde^`u tai-ho.a;
Va` ca^y roi tha.nh-no^. no' se~ bi. ga~y ddi .
22:9
Ngu+o+`i na`o co' ma('t tu+`-thie^.n se~ ddu+o+.c phu+o+'c;
Vi` ngu+o+`i ban ba'nh mi`nh cho ke? nghe`o-kho'.
22:10
Ha~y dduo^?i ke? nha.o-ba'ng ra, thi` su+. ca~i-la^~y cu~ng se~ ddi;
DDe^`u tranh-ca.nh va` su+. si?-nhu.c se~ he^'t.
22:11
Ai a'i-mo^. lo`ng tha'nh-sa.ch,
Va` co' duye^n no+i mo^i mie^.ng mi`nh, se~ ddu+o+.c vua la`m ba.n nghi~a .
22:12
Ma('t cu?a DDu+'c Gie^-ho^-va coi-giu+~ ngu+o+`i co' tri-thu+'c;
Nhu+ng Nga`i dda'nh ddo^? lo+`i ke? gian-ta`.
22:13
Ke? bie^'ng-nha'c no'i: Co' con su+-tu+? o+? ngoa`i ddo';
To^i se~ bi. gie^'t ta.i giu+~a ddu+o+`ng.
22:14
Mie^.ng cu?a da^m-phu. vo^'n la` mo^.t ca'i ho^' sa^u;
Ai bi. DDu+'c Gie^-ho^-va gia^.n se~ sa nga~ va`o ddo'.
22:15
Su+. ngu+o+.c-dda~i vo^'n buo^.c va`o lo`ng con tre?;
Song roi ra(n-pha.t se~ la`m cho su+. a^'y li`a xa no'.
22:16
Ngu+o+`i na`o ha`-hie^'p ke? nghe`o a('t se~ la`m cho no' gia`u co';
Va` ai cho ke? gia`u-co' chi? la`m cho ngu+o+`i sa va`o su+. thie^'u-tho^'n.
22:17
Ha~y la('ng tai nghe lo+`i ke? kho^n-ngoan,
Kha' chuye^n lo`ng con ve^` su+. tri-thu+'c ta .
22:18
Vi` ne^'u con gi`n-giu+~ no' trong lo`ng con,
La^.p no' o+? chung nhau tre^n mo^i-mie^.ng con, thi` a^'y tha^.t mo^.t su+. to^'t-dde.p.
22:19
Nga`y nay ta dda~ da.y cho con hie^?u-bie^'t ca'c ddie^`u ddo',
DDe^? con co' lo`ng tin-ca^.y DDu+'c Gie^-ho^-va .
22:20
Ta ha' cha(?ng co' che'p cho con
Nhu+~ng dde^`u to^'t ve^` mu+u-lua^.n va` ve^` tri-thu+'c sao,
22:21
DDe^? la`m cho con bie^'t su+. qua?-quye^'t cu?a lo+`i cha^n-ly',
Ha^`u cho con la^'y lo+`i tha^.t ma` dda'p la.i vo+'i nhu+~ng ngu+o+`i sai con?
22:22
Cho+' bo'c-lo^.t ke? nghe`o, bo+?i vi` ho. nghe`o,
Cu~ng ddu+`ng ha`-hie^'p ngu+o+`i kho^'n-kho^? no+i cu+?a tha`nh;
22:23
Vi` DDu+'c Gie^-ho^-va se~ binh-vu+.c duye^n-co+' cu?a ho.,
Va` ddoa.t la^'y su+. so^'ng cu?a ke? co' cu+o+'p-lo^.t ho..
22:24
Cho+' la`m ba.n vo+'i ngu+o+`i hay gia^.n;
Cho+' giao te^' cu`ng ke? cu+o+`ng-ba.o,
22:25
E con ta^.p theo ddu+o+`ng-lo^'i no',
Va` linh-ho^`n con bi. ba^~y ha~m ha.i cha(ng.
22:26
Cho+' ddo^`ng bo.n cu`ng nhu+~ng ke? giao tay nhau,
Hoa(.c cu`ng ke? ba?o-la~nh no+.:
22:27
Ne^'u con kho^ng co' gi` tra?,
Co+' sao con muo^'n chu'ng ddoa.t la^'y ca'i giu+o+`ng con ddi ?
22:28
Cho+' do+`i ddi ca'c mo^.c-gio+'i cu~,
Ma` to^?-phu. con dda~ du+.ng.
22:29
Con co' tha^'y ngu+o+`i na`o sie^ng-na(ng trong co^ng-vie^.c mi`nh cha(ng?
Ngu+o+`i a^'y ha(?n se~ ddu+'ng o+? tru+o+'c ma(.t ca'c vua, cho+' cha(?ng pha?i o+? tru+o+'c ma(.t ngu+o+`i he`n-ha. dda^u .
Cha^m-ngo^n
23:
23:1
Khi con ngo^`i a(n bu+~a vo+'i mo^.t quan-tru+o+?ng,
Ha~y xe't-ky~ ngu+o+`i o+? tru+o+'c ma(.t con;
23:2
Ne^'u con co' la'u a(n,
Kha' dde^? con dao no+i ho.ng con.
23:3
Cho+' the`m mo'n ngon cu?a ngu+o+`i,
Vi` la` va^.t-thu+.c phi?nh-ga.t.
23:4
Con cho+' chi.u va^.t-va~ dda(.ng la`m gia`u;
Kha' tho^i nho+`-ca^.y kho^n-ngoan rie^ng cu?a con.
23:5
Con ha' lie^'c ma('t va`o su+. gia`u-co' sao ?
No' dda~ cha(?ng co`n nu+~a ro^`i;
Vi` no' qua? ha(?n co' mo.c ca'nh,
Va` bay le^n tre^n tro+`i nhu+ chim-u+ng va^.y .
23:6
Cho+' a(n ba'nh cu?a ke? co' ma('t gian-a'c,
Va` ddu+`ng tham muo^'n nhu+~ng mo'n ngon cu?a ha('n.
23:7
Vi` ha('n tu+o+?ng trong lo`ng the^? na`o, thi` ha('n qua? the^? a^'y .
Ha('n no'i vo+'i con ra(`ng:
Ha~y a(n uo^'ng ddi;
Nhu+ng trong lo`ng ha('n cha(?ng hie^.p cu`ng con.
23:8
Mie^'ng con dda~ a(n, con se~ mu+?a ra,
Va` ma^'t nhu+~ng lo+`i ho`a-mi~ cu?a con.
23:9
Cho+' no'i va`o lo^~ tai ke? ngu-muo^.i;
Vi` no' se~ khinh-de^? su+. kho^n-ngoan cu?a ca'c lo+`i con.
23:10
Cho+' do+`i ddi mo^.c-gio+'i cu~,
DDu+`ng va`o trong ddo^`ng-ruo^.ng cu?a ke? mo^`-co^i;
23:11
Vi` DDa^'ng cu+'u-chuo^.c cu?a ho. vo^'n quye^`n-na(ng,
Se~ binh-vu+.c su+. ca'o-tu.ng cu?a chu'ng no' nghi.ch vo+'i con.
23:12
Ha~y chuye^n lo`ng ve^` su+. khuye^n-da.y,
Va` la('ng tai nghe ca'c lo+`i tri-thu+'c.
23:13
Cho+' tha su+?a-pha.t tre?-tho+;
Da^`u dda'nh no' ba(`ng roi-vo.t, no' cha(?ng che^'t dda^u .
Khi con dda'nh no' ba(`ng roi-vo.t,
23:14
A('t gia?i-cu+'u linh-ho^`n no' kho?i A^m-phu?.
23:15
Ho+~i con, ne^'u lo`ng con kho^n-ngoan,
Thi` lo`ng ta cu~ng se~ ddu+o+.c vui-mu+`ng;
23:16
Pha?i, cha'nh ruo^.t-gan ta se~ ho+'n-ho+?
Khi mie^.ng con no'i dde^`u ngay-tha(?ng.
23:17
Lo`ng con cho+' pha^n-bi` vo+'i ke? hung-a'c;
Nhu+ng ha(`ng nga`y ha~y ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va .
23:18
Vi` qua? ha(?n co' su+. thu+o+?ng-thie^.n,
Va` su+. tro^ng-ddo+.i cu?a con se~ cha(?ng tha`nh ra luo^'ng-co^ng.
23:19
Ho+~i con, ha~y nghe va` tro+? ne^n kho^n-ngoan,
Kha' da^~n lo`ng con va`o ddu+o+`ng-cha'nh.
23:20
Cho+' ddo^`ng bo.n cu`ng nhu+~ng bo+.m ru+o+.u,
Hoa(.c vo+'i nhu+~ng ke? la'u a(n;
23:21
Vi` bo+.m ru+o+.u va` ke? la'u a(n se~ tro+? ne^n nghe`o;
Co`n ke? ham ngu? se~ ma(.c ra'ch-ru+o+'i .
23:22
Ha~y nghe lo+`i cha dda~ sanh ra con,
Cho+' khinh-bi? me. con khi ngu+o+`i tro+? ne^n gia`-ye^'u .
23:23
Ha~y mua cha^n-ly',
Su+. kho^n-ngoan, su+. khuye^n-da.y, va` su+. tho^ng-sa'ng; cho+' he^` ba'n ddi .
23:24
Cha ngu+o+`i co^ng-bi`nh se~ co' su+. vui-ve? lo+'n,
Va` ngu+o+`i na`o sanh con kho^n-ngoan se~ khoa'i-la.c no+i no'.
23:25
U+o+'c gi` cha va` me. con ddu+o+.c ho+'n-ho+?,
Va` ngu+o+`i dda~ sanh con la^'y la`m vui-mu+`ng.
23:26
Ho+~i con, ha~y da^ng lo`ng con cho cha,
Va` ma('t con kha' u+ng dde.p ddu+o+`ng-lo^'i cu?a cha .
23:27
Vi` ki.-nu+~ vo^'n la` mo^.t ca'i ho^' sa^u,
Va` da^m-phu. la` mo^.t ca'i ha^`m he.p.
23:28
Na`ng ddu+'ng ri`nh nhu+ mo^.t ke? tro^.m,
La`m cho the^m nhie^`u ke? gian-ta` trong bo.n loa`i ngu+o+`i .
23:29
Ai bi. su+. hoa.n-na.n? Ai pha?i buo^`n-tha?m?
Ai co' su+. tranh-ca.nh? Ai than-xie^'t?
Ai bi. thu+o+ng-ti'ch vo^-co+'? Ai co' con ma('t ddo??
23:30
Ta^'t nhu+~ng ke? na'n tre^~ be^n ru+o+.u,
DDi ne^'m thu+' ru+o+.u pha .-
23:31
Cho+' xem-ngo' ru+o+.u khi no' ddo?-ho^`ng,
Lu'c no' chie^'u sao trong ly,
Va` tuo^n cha?y de^~-da`ng;
23:32
Ro^'t la.i, no' ca('n nhu+ ra('n,
Chi't nhu+ ra('n lu.c;
23:33
Hai ma('t con se~ nhi`n ngu+o+`i da^m-phu.,
Va` lo`ng con se~ no'i ddie^`u gian-ta`;
23:34
Tha^.t, con se~ nhu+ ngu+o+`i na(`m giu+~a dda'y bie^?n,
Kha'c na`o ke? na(`m tre^n cho't co^.t buo^`m va^.y .
23:35
Con se~ no'i ra(`ng:
Ngu+o+`i ta dda^.p to^i, nhu+ng to^i kho^ng ddau;
Ngu+o+`i ta dda'nh to^i, song to^i kho^ng nghe bie^'t:
Khi to^i ti?nh da^.y, to^i se~ tro+? la.i ti`m uo^'ng no' nu+~a .
Cha^m-ngo^n
24:
24:1
Cho+' ganh-ghe't ke? la`m a'c.
DDu+`ng u+o+'c-ao o+? cu`ng chu'ng no'.
24:2
Vi` lo`ng chu'ng no' toan dde^`u hu?y-pha',
Va` mo^i ho. no'i ra su+. to^?n-ha.i .
24:3
Nho+` su+. kho^n-ngoan, cu+?a nha` ddu+o+.c xa^y-ca^'t ne^n,
Va` ddu+o+.c vu+~ng-va`ng bo+?i su+. tho^ng-sa'ng;
24:4
Nho+` su+. tri-thu+'c, ca'c pho`ng-vi dde^`u ddu+o+.c dda^`y-ddu?
Ca'c thu+' ta`i-va^.t qui'-ba'u dde.p-dde~.
24:5
Ngu+o+`i kho^n-ngoan co' su+'c-ma.nh,
Va` ngu+o+`i tri-thu+'c gia the^m na(ng-lu+.c.
24:6
Vi` con pha?i nho+` mu+u kho^n ma` dda'nh gia(.c;
DDa^u co' nhie^`u mu+u-si~ thi` dda(.ng toa`n tha('ng.
24:7
Su+. kho^n-ngoan la^'y la`m cao-xa qua' cho ke? ngu-da.i;
No' kho^ng mo+? mie^.ng ra no+i cu+?a tha`nh.
24:8
Ke? na`o toan la`m dde^`u a'c,
Ngu+o+`i ta se~ go.i ha('n la` ke? gian-gia?o .
24:9
Tu+-tu+o+?ng ngu-da.i la` to^.i-lo^~i;
Ke? nha.o-ba'ng la^'y la`m go+'m-ghie^'c cho loa`i ngu+o+`i .
24:10
Ne^'u con nga~-lo`ng trong nga`y hoa.n-na.n,
Thi` su+'c-lu+.c con nho?-mo.n thay .
24:11
Ha~y gia?i-cu+'u ke? bi. ddu`a dde^'n su+. che^'t,
Va` cho+' cho^'i ro^~i cho ngu+o+`i ddi xie^u-to' to+'i cho^'n hi`nh-kho^?.
24:12
Ne^'u con no'i: Chu'ng to^i cha(?ng bie^'t gi` dde^'n;
Thi` DDa^'ng ma` ca^n-nha('c lo`ng ngu+o+`i ta, ha' cha(?ng xem-xe't dde^`u a^'y sao ?
Va` DDa^'ng gi`n-giu+~ linh-ho^`n con, ha' kho^ng bie^'t dde^'n u+ ?
Cho+' thi` Nga`i cha(?ng ba'o cho mo^~i ngu+o+`i tu`y theo co^ng-vie^.c ho. la`m sao ?
24:13
Ho+~i con, ha~y a(n ma^.t, vi` no' ngon la`nh;
Ta`ng ong la^'y la`m ngo.t-nga`o cho o^?-ga` con.
24:14
Con se~ bie^'t su+. kho^n-ngoan no+i linh-ho^`n con cu~ng nhu+ va^.y;
Ne^'u con dda~ ti`m ddu+o+.c su+. kho^n-ngoan, a('t se~ co' pha^`n thu+o+?ng,
Va` su+. tro^ng-ddo+.i cu?a con se~ cha(?ng pha?i tha`nh luo^'ng-co^ng.
24:15
Ho+~i ke? a'c, cho+' ri`nh-ra^.p nha` ngu+o+`i co^ng-bi`nh;
DDu+`ng pha'-tan cho^~ nghi?-ngo+i cu?a ngu+o+`i .
24:16
Vi` ngu+o+`i co^ng-bi`nh da^`u sa-nga~ ba?y la^`n, cu~ng cho^?i-da^.y;
Co`n ke? hung-a'c bi. tai-va. dda'nh ddo^?.
24:17
Khi ke? thu`-nghi.ch con sa-nga~, cho+' vui-mu+`ng;
Lu'c no' bi. dda'nh ddo^?, lo`ng con ddu+`ng ho+'n-ho+?;
24:18
Ke?o e DDu+'c Gie^-ho^-va tha^'y dde^`u ddo', ma` cha(?ng dde.p lo`ng,
Be`n ca^'t co+n tha.nh-no^. Nga`i kho?i no' cha(ng.
24:19
Cho+' no^?i gia^.n vi` co+' ke? la`m a'c,
Cu~ng ddu+`ng ganh-ghe't nhu+~ng ngu+o+`i hung-du+~;
24:20
Vi` ke? la`m gian-a'c se~ kho^ng ddu+o+.c thie^.n-ba'o,
Va` dde`n ke? hung-du+~ se~ ta('t ddi .
24:21
Ho+~i con, ha~y ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va va` to^n-ki'nh vua;
Cho+' ho^.i-hie^.p cu`ng ke? pha?n-nghi.ch;
24:22
Vi` su+. tai-ho.a cu?a chu'ng xa?y dde^'n thi`nh-li`nh;
Va` ai bie^'t su+. pha'-ha.i cu?a ngu+o+`i na^`y ngu+o+`i kia ?
24:23
Nhu+~ng ngo^n-ngu+~ na^`y cu~ng do ke? kho^n-ngoan ma` dde^'n:
Trong vie^.c xe't-ddoa'n tu+-vi. ngu+o+`i, a^'y cha(?ng pha?i to^'t-la`nh.
24:24
Ke? na`o no'i vo+'i ke? a'c ra(`ng: Ngu+o+i la` co^ng-bi`nh,
Se~ bi. da^n-to^.c ru?a-sa?, va` ca'c nu+o+'c la^'y la`m go+'m-ghie^'c mi`nh;
24:25
Co`n ngu+o+`i na`o quo+?-tra'ch ke? a'c a('t se~ ddu+o+.c dde.p lo`ng,
Va` su+. phu+o+'c-la`nh se~ gia'ng tre^n ho..
24:26
Ai dda'p lo+`i cha'nh-dda'ng,
Ta^'t nhu+ ho^n no+i mo^i-mie^.ng va^.y .
24:27
Ha~y su+?a-sang co^ng-vie^.c o+? ngoa`i cu?a con,
Va` sa('m-sa(~n ta.i trong ruo^.ng con;
Ro^`i sau ha~y ca^'t nha` cu?a con.
24:28
Cho+' la`m chu+'ng vo^-co+' nghi.ch ke? la^n-ca^.n mi`nh;
Con ha' muo^'n la^'y mo^i-mie^.ng mi`nh ma` phi?nh-ga.t sao ?
24:29
Cho+' ne^n no'i: To^i se~ la`m cho ha('n nhu+ ha('n dda~ la`m cho to^i;
To^i se~ ba'o ngu+o+`i tu`y co^ng-vie^.c cu?a ngu+o+`i .
24:30
Ta co' ddi ngang qua ga^`n ruo^.ng ke? bie^'ng-nha'c,
Va` ga^`n vu+o+`n nho cu?a ke? ngu-muo^.i,
24:31
Tha^'y ca^y ta^.t-le^ mo.c kha('p cu`ng,
Gai-go'c che-khua^'t ma(.t dda^'t,
Va` tu+o+`ng dda' cu?a no' dda~ pha'-hu+ ro^`i
24:32
Ta nhi`n-xem, be`n dde^? y' va`o ddo';
Ta tha^'y va` nha^.n ddu+o+.c su+. da.y-do^~.
24:33
Ngu? mo^.t chu't, cho+.p ma('t mo^.t chu't,
Khoanh tay ngu? mo^.t chu't,
24:34
Thi` su+. nghe`o cu?a con se~ dde^'n nhu+ mo^.t ke? ddi ra.o,
Va` su+. thie^'u-tho^'n cu?a con a'p to+'i nhu+ mo^.t ke? ca^`m binh-khi'.
Cha^m-ngo^n
25:
25:1
DDa^y cu~ng la` nhu+~ng cha^m-ngo^n cu?a Sa-lo^-mo^n, ma` ca'c ngu+o+`i cu?a E^-xe^-chia, vua Giu-dda sao ta?.
25:2
Gia^'u-ki'n vie^.c na`o, a^'y la` vinh-hie^?n cu?a DDu+'c Chu'a Tro+`i;
Nhu+ng do`-xe't dde^`u na`o, a^'y la` vinh-hie^?n cu?a ca'c vua .
25:3
Ngu+o+`i ta kho^ng the^? do` bie^'t be^` cao cu?a tu+`ng tro+`i,
Be^` sa^u cu?a dda^'t, hay la` lo`ng cu?a ca'c vua .
25:4
Ha~y la^'y cu+'c kho?i ba.c,
Thi` tho+. ba.c lie^`n ddu+o+.c mo^.t khi'-du.ng;
25:5
Ha~y tru+` ke? a'c kho?i tru+o+'c ma(.t vua,
Thi` ngo^i ngu+o+`i se~ nho+` co^ng-bi`nh ddu+o+.c la^.p be^`n-vu+~ng.
25:6
Cho+' pho^ mi`nh tru+o+'c ma(.t vua,
Va` ddu+`ng ngo^`i ta.i cho^~ cu?a ngu+o+`i cao-tro.ng.
25:7
Vi` tha` ngu+o+`i ta no'i cu`ng con ra(`ng:
Ha~y le^n dda^y,
Ho+n la` ngu+o+`i ta ha. con xuo^'ng tru+o+'c ma(.t vua-chu'a, ma` ma('t con dda~ tha^'y .
25:8
Cho+' vo^.i ga^y ra dde^`u tranh-tu.ng,
E ro^'t cuo^.c khi ke? la^n-ca^.n con dda~ la`m con ho^?-the.n,
Con se~ cha(?ng bie^'t la`m chi .
25:9
Ha~y ddo^'i-na.i duye^n-co+' con vo+'i cha'nh ke? la^n-ca^.n con,
Song cho+' to? su+. ki'n-dda'o cu?a ke? kha'c;
25:10
E khi ngu+o+`i nghe ddie^`u a^'y se~ tra'ch con,
Va` su+. si?-nhu.c con kho^ng he^` bo^i he^'t cha(ng.
25:11
Lo+`i no'i pha?i thi`,
Kha'c na`o tra'i bi`nh ba't ba(`ng va`ng co' ca^?n ba.c.
25:12
Ngu+o+`i kho^n-ngoan quo+?-tra'ch lo^~ tai hay nghe,
Kha'c na`o mo^.t ca'i vo`ng va`ng, mo^.t ddo^` trang-su+'c ba(`ng va`ng ro`ng va^.y .
25:13
Su+'-gia? trung-ti'n vo+'i ngu+o+`i sai ddi,
Gio^'ng nhu+ tuye^'t ma't-me? trong nga`y mu`a ga(.t;
Vi` ngu+o+`i bo^?-su+'c linh-ho^`n cu?a chu? mi`nh.
25:14
Ke? na`o tu+. khoe-khoang gia?-do^'i ve^` le^~-va^.t mi`nh,
To+. nhu+ co' ma^y co' gio', ma` kho^ng mu+a .
25:15
Ha(`ng cha^.m no'ng-gia^.n mo+'i khuye^n ddu+o+.c lo`ng cu?a quan-tru+o+?ng;
Co`n lu+o+~i me^`m-di.u be? ga~y ca'c xu+o+ng.
25:16
Ne^'u con ti`m ddu+o+.c ma^.t, ha~y a(n vu+`a pha?i,
Ke?o khi a(n no cha'n, con mu+?a ra cha(ng.
25:17
Cho+' na(ng bu+o+'c cho+n dde^'n nha` ke? la^n-ca^.n con,
E ngu+o+`i cha'n con, va` tro+? lo`ng ghe't con cha(ng.
25:18
Ke? na`o ddo^'i chu+'ng gia?-do^'i cho ngu+o+`i la^n-ca^.n mi`nh,
Kha'c na`o mo^.t ca'i bu'a, mo^.t ca^y gu+o+m, mo^.t mu~i te^n nho.n.
25:19
Tin-ca^.y ke? ba^'t-trung trong nga`y hoa.n-na.n,
Gio^'ng nhu+ ra(ng bi. ga~y-be^?, ti? nhu+ cho+n tre.o ddi .
25:20
Ai ha't cho lo`ng buo^`n-tha?m nghe,
Kha'c na`o ke? lo^.t a'o mi`nh khi nga`y la.nh,
Va` nhu+ gia^'m ddo^? tre^n die^m-tie^u va^.y .
25:21
Ne^'u ke? thu`-nghi.ch con co' ddo'i, ha~y cho no' a(n;
Ne^'u co' kha't, ha~y cho no' uo^'ng;
25:22
Vi` nhu+ va^.y con cha^'t than cha'y ddo? tre^n dda^`u no',
Va` DDu+'c Gie^-ho^-va se~ ba'o la.i cho con.
25:23
Gio' ba('c sanh ra mu+a;
Co`n lu+o+~i no'i ha`nh ca'ch ki'n-dda'o ga^y cho ma(.t-ma`y gia^.n-du+~.
25:24
Tha` o+? mo^.t go'c tre^n ma'i nha`,
Ho+n la` o+? chung nha` vo+'i ngu+o+`i ddo+`n-ba` hay tranh-ca.nh.
25:25
Tin La`nh o+? xu+' xa dde^'n,
Gio^'ng nhu+ nu+o+'c ma't-me? cho ngu+o+`i kha't-khao .
25:26
Ngu+o+`i co^ng-bi`nh xie^u-to' tru+o+'c ma(.t ke? gian-a'c,
Kha'c na`o mo^.t suo^'i nu+o+'c bi. da^'y ddu.c, mo^.t nguo^`n nu+o+'c bi. hu+ .
25:27
A(n ma^.t nhie^`u qua' la^'y la`m cha(?ng to^'t;
Va` ca^`u kie^'m vinh-hie^?n cho mi`nh, a^'y ga^y su+. to^?n-ha.i .
25:28
Ngu+o+`i na`o cha(?ng che^'-tri. lo`ng mi`nh,
Kha'c na`o mo^.t ca'i tha`nh hu+-na't, kho^ng co' va'ch nga(n.
Cha^m-ngo^n
26:
26:1
Su+. vinh-hie^?n kho^ng xu+'ng cho ke? ngu-muo^.i,
Nhu+ tuye^'t trong mu`a ha., nhu+ mu+a trong mu`a ga(.t.
26:2
Nhu+ chim se? bay ddi dda^y ddo', nhu+ con e'n lie^.ng ddi,
Lo+`i ru?a-sa? vo^-co+' cu~ng va^.y, no' cha(?ng he^` xa?y dde^'n.
26:3
Roi-ne.t du`ng cho ngu+.a, ha`m- thie^'t dde^? cho lu+`a,
Co`n roi-vo.t da`nh cho lu+ng ke? ngu-muo^.i .
26:4
Cho+' dda'p vo+'i ke? ngu-si tu`y su+. ngu-da.i no',
E con gio^'ng nhu+ no' cha(ng.
26:5
Ha~y dda'p vo+'i ke? ngu-si tu`y su+. ngu-da.i no',
Ke?o no' kho^n-ngoan theo ma('t no' cha(ng.
26:6
Ke? na`o ca^.y ke? ngu-muo^.i ddem ba'o tin,
Cha(.t cho+n mi`nh, va` uo^'ng la^'y su+. to^?n-ha.i .
26:7
O^'ng cho+n ngu+o+`i que` ddo`ng-ddu+a vo^-ddu.ng;
Ca^u cha^m-ngo^n trong mie^.ng ke? ngu-da.i cu~ng va^.y .
26:8
To^n-tro.ng ke? ngu-muo^.i,
Gio^'ng nhu+ bo? cu.c ngo.c va`o trong ddo^'ng dda'.
26:9
Ca^u cha^m-ngo^n o+? no+i mie^.ng ke? ngu-muo^.i,
Kha'c na`o mo^.t ca'i gai dda^m va`o tay ngu+o+`i say ru+o+.u .
26:10
Ai mu+o+'n ngu+o+`i ngu-muo^.i va` ke? kha'ch ddi qua ddu+o+`ng,
Gio^'ng nhu+ mo^.t li'nh xa. te^n la`m thu+o+ng mo.i ngu+o+`i .
26:11
Ke? ngu-muo^.i la`m la.i vie^.c ngu-da.i mi`nh,
Kha'c na`o con cho' dda~ mu+?a ra, ro^`i lie^'m la.i .
26:12
Con co' tha^'y ngu+o+`i na`o kho^n-ngoan theo ma('t no' cha(ng?
Co`n co' su+. tro^ng-ca^.y cho ke? ngu-muo^.i ho+n la` cho no'.
26:13
Ke? bie^'ng-nha'c no'i: Co' con su+-tu+? ngoa`i ddu+o+`ng;
Mo^.t con su+-tu+? o+? trong ddu+o+`ng pho^'.
26:14
Ke? bie^'ng-nha'c la(n-tro+? tre^n giu+o+`ng mi`nh,
Kha'c na`o cu+?a xa^y tre^n ba?n-le^` no'.
26:15
Ke? bie^'ng-nha'c tho` tay mi`nh va`o trong di~a,
La^'y la`m me^.t-nho.c ma` ddem no' le^n mie^.ng.
26:16
Ke? bie^'ng-nha'c tu+. nghi~ mi`nh kho^n-ngoan
Ho+n ba?y ngu+o+`i dda'p la.i ca'ch co' ly'.
26:17
Ke? na`o ddi qua ddu+o+`ng ma` no^?i gia^.n ve^` cuo^.c ca~i-la^~y kho^ng can dde^'n mi`nh,
Kha'c na`o ke? na('m con cho' no+i va`nh tai .
26:18
Ngu+o+`i na`o phi?nh-ga.t ke? la^n-ca^.n mi`nh,
Ro^`i no'i ra(`ng: To^i cho+i ma`!
26:19
Kha'c na`o ke? ddie^n-cuo^`ng ne'm than lu+?a,
Ca^y te^n, va` su+. che^'t.
26:20
Lu+?a ta('t ta.i thie^'u cu?i;
Khi cha(?ng co' ai the`o le?o cuo^.c tranh ca.nh be`n nguo^i .
26:21
Than chu.m cho than ddo?, va` cu?i dde^? chu.m lu+?a;
Ngu+o+`i hay tranh-ca.nh xui no'ng ca~i-co. cu~ng va^.y .
26:22
Lo+`i ke? the`o-le?o gio^'ng nhu+ va^.t-thu+.c ngon,
Va`o tha^'u dde^'n ta^.n gan ruo^.t.
26:23
Mo^i-mie^.ng so^'t-sa('ng va` lo`ng ddo^.c-a'c,
Kha'c na`o bi`nh go^'m bo.c va`ng ba.c pha .
26:24
Ke? na`o ghen-ghe't, du`ng mo^i-mie^.ng no'i gia?-ddo`,
Nhu+ng trong lo`ng no' nuo^i su+. gian-la^.n;
26:25
Khi no' no'i ngo.t-nha.t, thi` cho+' tin;
Vi` trong lo`ng no' co' ba?y su+. go+'m-ghie^'c.
26:26
Da^`u su+. ghen-ghe't a^?n-gia^'u trong tuo^`ng gia?-bo^.,
Su+. gian-a'c no' se~ bi. lo^. ra no+i ho^.i-chu'ng.
26:27
Ai dda`o ha^`m se~ te' xuo^'ng ddo';
Ke? na`o la(n dda', dda' se~ tro+? dde` la.i no'.
26:28
Lu+o+~i gia?-do^'i ghe't nhu+~ng ke? no' dda~ cha`-na't;
Va` mie^.ng dua-ni.nh ga^y dde^`u ba.i-hoa.i .
Cha^m-ngo^n
27:
27:1
Cho+' khoe-khoang ve^` nga`y mai;
Vi` con cha(?ng bie^'t nga`y mai se~ sanh ra dde^`u gi`.
27:2
Ha~y dde^? cho ke? kha'c khen-ngo+.i con, mie^.ng con cha(?ng ne^n la`m;
DDe^? cho mo^.t ngu+o+`i ngoa`i ta'n-my~ con, mo^i con ddu+`ng la`m.
27:3
DDa' thi` na(.ng, ca't cu~ng na(.ng;
Nhu+ng co+n tu+'c-gia^.n cu?a ke? ngu-da.i co`n na(.ng ho+n ca? hai .
27:4
Su+. ca(m-gan vo^'n hung-du+~, va` co+n gia^.n nhu+ nu+o+'c tra`n ra;
Nhu+ng ai ddu+'ng no^?i tru+o+'c su+. ghen-ghe't?
27:5
Mo^.t lo+`i quo+?-tra'ch to?-tu+o+`ng
Ho+n la` thu+o+ng-ye^u gia^'u-ki'n.
27:6
Ba.n-hu+~u la`m cho thu+o+ng-ti'ch, a^'y bo+?i lo`ng tha`nh-ti'n;
Co`n su+. ho^n-hi't cu?a ke? ghen-ghe't la^'y la`m gia?-ngu.y .
27:7
Ke? no-ne^ gia`y-dda.p ta`ng-ma^.t du+o+'i cho+n mi`nh;
Song dde^`u gi` dda('ng cu~ng la^'y la`m ngo.t cho ke? ddo'i-kha't.
27:8
Ke? lu+u-la.c xa ca'ch no+i-o+? cu?a mi`nh,
Gio^'ng nhu+ chim bay dda^y ddo' kho?i o^? no' va^.y .
27:9
Da^`u va` thuo^'c tho+m la`m khoan-khoa'i linh-ho^`n;
Lo+`i khuye^n do lo`ng ba.n-hu+~u ra cu~ng e^m-di.u du+o+`ng a^'y .
27:10
Cho+' li`a ba.n mi`nh, hay la` ba.n cu?a cha mi`nh;
Trong nga`y hoa.n-na.n cho+' ddi dde^'n nha` anh em mi`nh:
Mo^.t ngu+o+`i xo'm-gie^`ng ga^`n co`n ho+n anh em xa .
27:11
Ho+~i con, kha' kho^n-ngoan, va` la`m vui lo`ng cha,
DDe^? cha co' the^' dda'p la.i cu`ng ke? na`o si?-nhu.c cha .
27:12
Ngu+o+`i kho^n-khe'o tha^'y tru+o+'c su+. tai-ha.i, be`n lo a^?n-nu'p mi`nh;
Co`n ke? ngu-muo^.i cu+' ddi qua, va` pha?i mang la^'y tai-va..
27:13
Ha~y la^'y a'o cu?a ngu+o+`i, vi` ngu+o+`i dda~ ba?o-la~nh cho ke? la.;
Kha' buo^.c ngu+o+`i mo^.t cu?a-ca^`m, vi` ngu+o+`i dda~ dda'p the^' cho ngu+o+`i da^m-phu..
27:14
Ke? na`o cho^?i da^.y-so+'m chu'c phu+o+'c lo+'n tie^'ng cho ba.n-hu+~u mi`nh,
Ngu+o+`i ta se~ ke^? dde^`u ddo' la` su+. ru?a-sa?.
27:15
Mo^.t ma'ng-xo^'i gio^.t luo^n luo^n trong nga`y mu+a lo+'n,
Va` mo^.t ngu+o+`i ddo+`n-ba` hay tranh-ca.nh, ca? hai dde^`u y nhu+ nhau .
27:16
Ai muo^'n nga(n-giu+~ na`ng, kha'c na`o nga(n-giu+~ gio',
Va` nhu+ tay hu+~u ca^`m la^'y da^`u va^.y .
27:17
Sa('t ma`i nho.n sa('t
Cu~ng va^.y ngu+o+`i bo^?-du+o+~ng die^.n-ma.o ba.n-hu+~u mi`nh.
27:18
Ai sa(n-so'c ca^y va?, se~ a(n tra'i no';
Va` ke? na`o ha^`u chu? mi`nh a('t ddu+o+.c to^n-tro.ng.
27:19
Ma(.t do.i ma(.t trong nu+o+'c the^' na`o,
Lo`ng ngu+o+`i ddo^'i vo+'i ngu+o+`i cu~ng the^' a^'y .
27:20
Con ma('t loa`i ngu+o+`i cha(?ng he^` cha'n,
Cu~ng nhu+ A^m-phu? va` vu+.c sa^u kho^ng he^` dda^`y va^.y .
27:21
Lo` thu+? ba.c, do't thu+? va`ng;
Co`n su+. khen-ngo+.i thu+? loa`i ngu+o+`i .
27:22
Da^`u con du`ng cha^`y gia~ ma` gia~ ke? ngu-da.i trong co^'i
Chung lo^.n vo+'i ga.o,
Thi` su+. ddie^n-da.i no' cu~ng kho^ng li`a kho?i no'.
27:23
Ha~y ra'n bie^'t ca?nh-tra.ng ba^`y chie^n con,
Va` lo sa(n-so'c ca'c ddoa`n bo` cu?a con;
27:24
Vi` su+. gia`u-co' kho^ng lu+u-to^`n ma~i ma~i,
Va` mu~ trie^`u-thie^n ha' co`n dde^'n ddo+`i ddo+`i sao ?
27:25
Co? kho^ dda~ ma^'t ddi, co? non be`n mo.c ra,
Va` ngu+o+`i ta tha^u-nha^.p rau co? nu'i .
27:26
Lo^ng chie^n con du`ng la`m a'o-xo^'ng cho con,
Gia' de^ ddu+.c du`ng mua ddo^`ng-ruo^.ng.
27:27
Su+~a de^ co' ddu? la`m ddo^`-a(n cho con,
Cho ngu+o+`i nha` con, va` dda(.ng nuo^i la^'y ca'c con ddo`i cu?a con.
Cha^m-ngo^n
28:
28:1
Ke? a'c cha.y tro^'n da^`u kho^ng ai dduo^?i theo;
Nhu+ng ngu+o+`i co^ng-bi`nh ma~nh-do~ng nhu+ mo^.t su+-tu+?.
28:2
Ta.i vi` xu+' pha.m to^.i-a'c ne^n co' vua-chu'a nhie^`u;
Nhu+ng nho+` ngu+o+`i tho^ng-sa'ng co' tri'-hie^?u bie^'t,
Su+. vu+~ng-va`ng cu?a nu+o+'c se~ con la^u da`i .
28:3
Ngu+o+`i nghe`o hie^'p ke? kho'-kha(n,
Kha'c na`o tra^.n mu+a que't sa.ch thu+.c-va^.t.
28:4
Ke? bo? lua^.t-pha'p ngo+.i-khen ke? a'c;
Co`n ngu+o+`i giu+~ lua^.t-pha'p chie^'n-dda^'u cu`ng chu'ng no'.
28:5
Ke? buo^ng mi`nh va`o su+. a'c cha(?ng hie^?u su+. co^ng-bi`nh;
Nhu+ng ai ti`m-ca^`u DDu+'c Gie^-ho^-va hie^?u-bie^'t mo.i su+..
28:6
Tha` ngu+o+`i nghe`o-kho^? a(n o+? ca'ch thanh-lie^m,
Co`n ho+n la` ke? gia`u-co' theo ddu+o+`ng ta`-va.y .
28:7
Ai giu+~ lua^.t-pha'p la` con trai kho^n-ngoan;
Co`n ai ke^'t ba.n vo+'i ke? hoang-dda`ng la`m ho^?-ngu+o+i cho cha mi`nh.
28:8
Ke? na`o nho+` lo+`i va` su+. a(n-lo+`i qua' phe'p ma` la`m cho cu?a-ca?i mi`nh the^m le^n,
Ta^'t chu+'a dde^?-da`nh cu?a a^'y cho ngu+o+`i co' lo`ng thu+o+ng-xo't ke? nghe`o-kho^?.
28:9
Ngu+o+`i na`o xa^y tai kho^ng khu+'ng nghe lua^.t-pha'p,
Lo+`i ca^`u-nguye^.n ngu+o+`i a^'y cu~ng la` mo^.t su+. go+'m-ghie^'c.
28:10
Ke? na`o la`m cho ngu+o+`i ngay-tha(?ng la^`m-la.c trong ddu+o+`ng xa^'u-xa,
Cha'nh ke? ddo' se~ sa va`o ho^' cu?a mi`nh dda~ dda`o;
Nhu+ng ngu+o+`i tro.n-ve.n ddu+o+.c hu+o+?ng pha^`n phu+o+'c-la`nh.
28:11
Ngu+o+`i gia`u tu+. nghi~ mi`nh la` kho^n-ngoan;
Nhu+ng ke? nghe`o co' su+. tho^ng-sa'ng do`-xe't ngu+o+`i .
28:12
Khi ngu+o+`i co^ng-bi`nh tha('ng ho+n, thi` co' su+. vinh-hie^?n lo+'n;
Co`n lu'c ke? gian-a'c da^'y le^n, thi` ngu+o+`i ta dde^`u ddi a^?n tro^'n.
28:13
Ngu+o+`i na`o gia^'u to^.i-lo^~i mi`nh se~ kho^ng ddu+o+.c may-ma('n;
Nhu+ng ai xu+ng no' ra va` li`a-bo? no' se~ ddu+o+.c thu+o+ng-xo't.
28:14
Ngu+o+`i na`o ha(`ng ki'nh-so+. luo^n luo^n la^'y la`m co' phu+o+'c thay;
Co`n ai cu+'ng lo`ng mi`nh se~ sa va`o tai-na.n.
28:15
Mo^.t vua gian-a'c cai-tri. da^n nghe`o-kho^?,
Kha'c na`o su+-tu+? ga^`m-he't, va` ga^'u dduo^?i theo mo^`i .
28:16
Quan-tru+o+?ng thie^'u tri'-hie^?u cu~ng ha`-hie^'p ngu+o+`i ta nhie^`u;
Nhu+ng ngu+o+`i ghe't su+. ha`-tie^.n se~ ddu+o+.c tru+o+`ng-tho..
28:17
Ke? ma('c to^.i ddo^? huye^'t cu?a ngu+o+`i na`o
Se~ tro^'n dde^'n mo^`-ma?; cho+' co' ai nga(n-ca?n no'!
28:18
Ai a(n-o+? ca'ch ngay-tha(?ng se~ ddu+o+.c cu+'u-ro^~i;
Co`n ai ddi theo hai lo^'i ca'ch cong-va.y se~ sa va`o mo^.t trong hai lo^'i a^'y .
28:19
Ke? na`o ca`y ruo^.ng mi`nh se~ a(n ba'nh no-ne^;
Co`n ai theo ke? bie^'ng-nha'c se~ ddu+o+.c dda^`y su+. nghe`o-kho^?.
28:20
Ngu+o+`i tha`nh-thu+.c se~ ddu+o+.c phu+o+'c-la`nh nhie^`u;
Co`n ke? na`o vo^.i la`m cho gia`u a('t se~ cha(?ng kho?i bi. pha.t.
28:21
Ta^y-vi. ngu+o+`i la^'y la`m cha(?ng to^'t;
Da^`u vi` mo^.t mie^'ng ba'nh, ngu+o+`i cu~ng pha.m to^.i .
28:22
Ngu+o+`i na`o co' ma('t tham, vo^.i ham kie^'m cu?a-ca?i,
Cha(?ng bie^'t ra(`ng su+. thie^'u-tho^'n se~ la^m va`o mi`nh no'.
28:23
Ai quo+?-tra'ch ngu+o+`i na`o, ve^` sau se~ ddu+o+.c o+n
Ho+n la` ke? la^'y lu+o+~i ma` dua-ni.nh.
28:24
Ke? na`o a(n-ca('p cu?a cha hay me. mi`nh,
Va` no'i ra(`ng: Cha(?ng pha?i la` pha.m to^.i dda^u,
Ke? a^'y ddo^`ng ba.n vo+'i ke? pha'-pha'ch.
28:25
Ngu+o+`i na`o co' lo`ng kie^u-nga.o giu.c su+. tranh-ca.nh;
Nhu+ng ke? na`o tin-ca^.y DDu+'c Gie^-ho^-va se~ ddu+o+.c no-ne^ .
28:26
Ke? na`o tin-ca^.y no+i lo`ng mi`nh la` ke? ngu-muo^.i;
Co`n ai a(n-o+? ca'ch kho^n-ngoan se~ ddu+o+.c cu+'u-ro^~i .
28:27
Ai cho ngu+o+`i nghe`o se~ kho^ng thie^'u-tho^'n;
Co`n ai xa^y ma('t kho?i ddi a('t se~ bi. nhie^`u su+. ru?a-sa?.
28:28
Khi ke? a'c da^'y le^n, ngu+o+`i ta dde^`u a^?n tro^'n;
Nhu+ng khi chu'ng no' hu+-ma^'t ddi, ngu+o+`i co^ng-bi`nh be`n the^m nhie^`u le^n.
Cha^m-ngo^n
29:
29:1
Ngu+o+`i na`o bi. quo+?-tra'ch thu+o+`ng, la.i cu+'ng co^? mi`nh,
Se~ bi. ba.i-hoa.i thi`nh-li`nh, kho^ng phu+o+ng cu+'u-chu+~a .
29:2
Khi ngu+o+`i co^ng-bi`nh the^m nhie^`u le^n, thi` da^n-su+. vui-mu+`ng;
Nhu+ng khi ke? a'c cai-tri., da^n-su+. la.i re^n-sie^'t.
29:3
Ngu+o+`i u+a-me^'n su+. kho^n-ngoan la`m cho cha mi`nh ddu+o+.c vui-ve?;
Co`n ke? ke^'t-ba.n vo+'i ngu+o+`i ky.-nu+~ pha'-tan cu?a-ca?i mi`nh.
29:4
Vua nho+` su+. co^ng-bi`nh ma` la`m nu+o+'c mi`nh vu+~ng-be^`n;
Nhu+ng ai la~nh cu?a ho^'i-lo^. hu?y-hoa.i no'.
29:5
Ngu+o+`i na`o dua-ni.nh ke? la^n-ca^.n mi`nh,
Gia(ng lu+o+'i tru+o+'c bu+o+'c ngu+o+`i .
29:6
Trong to^.i-lo^~i cu?a ke? a'c co' mo^.t ca'i ba^~y,
Nhu+ng ngu+o+`i co^ng-bi`nh ca-ha't mu+`ng-ro+~.
29:7
Ngu+o+`i co^ng-bi`nh xe't cho bie^'t duye^n-co+' cu?a ke? nghe`o-kho^?;
Co`n ke? a'c kho^ng co' tri' hie^?u dde^? bie^'t dde^'n.
29:8
Ke? nha.o-ba'ng cha^m lu+?a cho tha`nh thie^u-cha'y;
Nhu+ng ngu+o+`i kho^n-ngoan la`m nguo^i co+n gia^.n.
29:9
Ne^'u ngu+o+`i kho^n-ngoan tranh-lua^.n vo+'i ke? ngu-muo^.i,
Da^`u ngu+o+`i gia^.n hay cu+o+`i, cu~ng cha(?ng an-ho`a ddu+o+.c.
29:10
Ke? la`m ddo^? huye^'t ghe't ngu+o+`i tro.n-ve.n;
Nhu+ng ngu+o+`i ngay-tha(?ng ba?o-to^`n ma.ng-so^'ng ngu+o+`i .
29:11
Ke? ngu-muo^.i to? ra su+. no'ng-gia^.n mi`nh;
Nhu+ng ngu+o+`i kho^n-ngoan nguo^i la^'p no' va` ca^`m-giu+~ no' la.i .
29:12
Ne^'u vua la('ng tai nghe lo+`i gia?-do^'i,
Thi` ca'c to^i-to+' ngu+o+`i tro+? ne^n gian-a'c.
29:13
Ke? nghe`o-kho^? va` ngu+o+`i ha`-hie^'p dde^`u ga(.p nhau;
DDu+'c Gie^-ho^-va la`m sa'ng ma('t cho ca? hai .
29:14
Vua na`o theo su+. cho+n-tha^.t ma` xe't-ddoa'n ke? nghe`o-kho^?,
Ngo^i ngu+o+`i se~ ddu+o+.c vu+~ng-be^`n ddo+`i ddo+`i .
29:15
Roi-vo.t va` su+. quo+?-tra'ch ban cho su+. kho^n-ngoan;
Co`n con tre? pho'ng-tu'ng la`m ma^'t-co+~ cho me. mi`nh.
29:16
Khi ke? a'c the^m, thi` to^.i-lo^~i cu~ng the^m;
Nhu+ng ngu+o+`i co^ng-bi`nh se~ tha^'y su+. sa-nga~ chu'ng no',
29:17
Ha~y su+?a-pha.t con ngu+o+`i, thi` no' se~ ban su+. an-ti.nh cho ngu+o+`i,
Va` la`m cho linh-ho^`n ngu+o+`i ddu+o+.c khoa'i-la.c.
29:18
DDa^u thie^'u su+. ma(.c-thi., da^n-su+. be`n pho'ng-tu+';
Nhu+ng ai giu+~-gi`n lua^.t-pha'p la^'y la`m co' phu+o+'c thay!
29:19
Cha(?ng pha?i bo+?i lo+`i no'i ma` su+?a-tri. ke? la`m to^.i;
Vi` da^`u no' hie^?u-bie^'t, no' cu~ng kho^ng va^ng theo .
29:20
Con co' tha^'y ke? ho^'p to^'p trong lo+`i no'i mi`nh cha(ng?
Mo^.t ke? ngu-muo^.i co`n co' su+. tro^ng-ca^.y ho+n ha('n.
29:21
Ngu+o+`i na`o dung-du+o+~ng ke? to^i-to+' mi`nh tu+` thuo+? nho?,
Nga`y sau se~ tha^'y no' tha`nh con trai cu?a nha`.
29:22
Ngu+o+`i hay gia^.n ga^y ra dde^`u tranh-ca.nh;
Va` ke? ca(m-gan pha.m to^.i nhie^`u thay .
29:23
Su+. kie^u-nga.o cu?a ngu+o+`i se~ la`m ha. ngu+o+`i xuo^'ng;
Nhu+ng ai co' lo`ng khie^m-nhu+o+.ng se~ ddu+o+.c to^n-vinh.
29:24
Ke? na`o chia pha^`n vo+'i tay a(n tro^.m ghe't linh-ho^`n mi`nh;
No' nghe lo+`i the^', ma` kho^ng to? dde^`u gi` ra .
29:25
Su+. so+. loa`i ngu+o+`i ga`i ba^~y;
Nhu+ng ai nho+`-ca^.y DDu+'c Gie^-ho^-va ddu+o+.c ye^n-o^?n vo^-su+..
29:26
Nhie^`u ke? ca^`u o+n vua;
Song su+. ly'-ddoa'n cu?a ngu+o+`i na`o do no+i DDu+'c Gie^-ho^-va ma` dde^'n.
29:27
Ke? gian-ta` la^'y la`m go+'m-ghie^'c cho ngu+o+`i co^ng-bi`nh;
Va` ngu+o+`i a(n-o+? ngay-tha(?ng la^'y la`m go+'m-ghie^'c cho ke? gian-a'c.
Cha^m-ngo^n
30:
30:1
Lo+`i cu?a A-gu-ro+, con trai Gia-ke^,
Cha^m-ngo^n ma` ngu+o+`i a^'y no'i ra cho Y-thi-e^n va` U-canh.
30:2
Qua? tha^.t ta la` ngu-muo^.i ho+n ai he^'t,
Ta kho^ng co' tho^ng-sa'ng ba(`ng mo^.t ngu+o+`i .
30:3
Ta kho^ng ho.c ddu+o+.c su+. kho^n-ngoan,
Va` cha(?ng co' ddu+o+.c su+. tri-thu+'c cu?a DDa^'ng Tha'nh.
30:4
Ai dda~ le^n tro+`i, ro^`i la.i xuo^'ng?
Ai dda~ go'p gio' trong lo`ng tay mi`nh?
Ai dda~ bo.c nu+o+'c trong a'o mi`nh?
Ai la^.p ca'c gio+'i-ha.n cu?a dda^'t?
Danh ngu+o+`i la` chi, va` te^n con trai ngu+o+`i la` gi`?
Ne^'u ngu+o+`i bie^'t, ha~y no'i ddi .
30:5
Ca'c lo+`i cu?a DDu+'c Chu'a Tro+`i dde^`u dda~ the't-luye^.n:
Nga`i la` ca'i thua^~n-ddo+~ cho ngu+o+`i nu+o+ng-ca^.y no+i Nga`i .
30:6
Cho+' the^m chi va`o ca'c lo+`i Nga`i .
E Nga`i quo+?-tra'ch ngu+o+i, va` ngu+o+i bi. ca^`m no'i do^'i cha(ng.
30:7
To^i co' ca^`u Chu'a hai dde^`u;
Xin cho+' tu+`-cho^'i tru+o+'c khi to^i tha'c:
30:8
Xin dan xa kho?i to^i su+. lu+o+`ng-ga.t va` lo+`i do^'i-tra';
Cho+' cho to^i nghe`o-kho^?, hoa(.c su+. gia`u-sang;
Ha~y nuo^i to^i ddu? va^.t-thu+.c ca^`n du`ng,
30:9
E khi no ddu?, to^i tu+`-cho^'i Chu'a,
Ma` ra(`ng: DDu+'c Gie^-ho^-va la` ai ?
Va` la.i ke?o e to^i bi. nghe`o-kho^?, a(n tro^.m-ca('p,
Va` la`m o^ danh cu?a DDu+'c Chu'a Tro+`i to^i cha(ng.
30:10
Cho+' phao-vu ke? to^i-to+' cho chu? no',
E no' ru?a-sa? ngu+o+i, va` ngu+o+i ma('c to^.i cha(ng.
30:11
Co' mo^.t do`ng-do~i ru?a-sa? cha mi`nh,
Cu~ng kho^ng chu'c phu+o+'c cho me. mi`nh.
30:12
Co' mo^.t do`ng-do~i tu+-tu+o+?ng mi`nh tha'nh-sa.ch,
Song chu+a ddu+o+.c ru+?a sa.ch nho+-bo+?n mi`nh.
30:13
Co' mo^.t do`ng-do~i bo^. ma(.t kie^u-ha~nh thay,
Mi' ma('t giu+o+ng cao du+o+`ng na`o!
30:14
Co' mo^.t do`ng-do~i nanh to+. gu+o+m,
Ha`m ra(ng nhu+ dao,
DDa(.ng ca('n-xe' nhu+~ng ngu+o+`i kho'-kha(n kho?i dda^'t,
Va` nhu+~ng ke? nghe`o-kho^? kho?i loa`i ngu+o+`i .
30:15
Con ddi?a co' hai con ga'i, no'i ra(`ng:
Ha~y cho! ha~y cho!
Co' ba su+. cha(?ng he^` no ddu?,
Va` bo^'n dde^`u cha(?ng no'i ra(`ng: Tho^i, ddu?!
30:16
Tu+'c la` A^m-phu?, ngu+o+`i ddo+`n-ba` son-se?,
DDa^'t kho^ng no ddu? nu+o+'c,
Va` lu+?a ma` cha(?ng he^` no'i: DDu? ro^`i!
30:17
Con ma('t nha.o-ba'ng cha mi`nh,
Khinh su+. va^ng lo+`i ddo^'i vo+'i me. mi`nh,
Ca'c con qua. cu?a tru~ng se~ mo'c ma('t a^'y,
Va` ca'c chim u+ng con se~ a(n no' ddi .
30:18
Co' ba vie^.c la^'y la`m die^.u-ky` cho ta,
Va` bo^'n dde^`u ma` ta cha(?ng bie^'t ddu+o+.c:
30:19
La` ddu+o+`ng chim u+ng bay tre^n tro+`i;
Lo^'i con ra('n bo` tre^n ho`n dda';
La(`n ta`u cha.y giu+~a bie^?n,
Va` ddu+o+`ng ngu+o+`i nam giao-hie^i~p vo+'i ngu+o+`i nu+~.
30:20
Ta'nh-ne^'t ngu+o+`i ky.-nu+~ cu~ng va^.y:
Na`ng a(n, ro^`i na`ng lau mie^.ng,
Va` no'i ra(`ng: To^i co' pha.m to^.i-a'c dda^u .
30:21
Co' ba va^.t la`m cho tra'i dda^'t ru'ng-ddo^.ng,
Va` bo^'n dde^`u, no' cha(?ng chi.u no^?i ddu+o+.c:
30:22
La` to^i-to+' khi ddu+o+.c tu+'c-vi. vua;
Ke? ngu-muo^.i khi ddu+o+.c no-ne^ ddo^`-a(n;
30:23
Ngu+o+`i ddo+`n-ba` dda'ng ghe't khi la^'y cho^`ng,
Va` con ddo`i khi ke^'-nghie^.p ba` chu? mi`nh.
30:24
Co' bo^'n va^.t nho?-mo.n tre^n tra'i dda^'t,
Song vo^'n ra^'t kho^n-ngoan:
30:25
Con kie^'n da^`u la` loa.i ye^'u-he`n,
Lo sa('m-sa(~n va^.t-thu+.c mi`nh trong mu`a ha.;
30:26
Con tho? ru+`ng da^`u la` loa.i kho^ng su+'c-lu+.c,
DDo'ng cu+-so+? mi`nh trong ho`n dda';
30:27
Loa`i ca`o-ca`o da^`u kho^ng co' vua-chu'a,
Bay ra co' tu+`ng dda'm;
30:28
Con tha(`n-la(`n ma` ngu+o+`i ta la^'y tay ba('t ddu+o+.c,
Va^~n o+? trong dde^`n vua .
30:29
Co' ba va^.t ddie^.u ddi to^'t-dde.p,
Va` bo^'n va^.t nu+o+'c-bu+o+'c xem sang-tro.ng:
30:30
Su+-tu+?, ma.nh ho+n he^'t trong ca'c loa`i va^.t,
Cha(?ng lui la.i tru+o+'c ma(.t loa`i na`o ca?;
30:31
Con ngu+.a ha(ng tha('ng tu+?-te^', con de^ ddu+.c,
Va` vua kho^ng ai ddo^'i-ddi.ch ddu+o+.c.
30:32
Ne^'u ngu+o+`i co' la`m ngu-da.i ma` tu+. cao kie^u-nga.o,
Va` ne^'u ngu+o+`i co' a'c-tu+o+?ng, ha~y dda(.t tay che mie^.ng mi`nh.
30:33
Vi` e'p su+~a la`m ra mo+~-su+~a,
Va` dda'nh-dda^.p lo^~ mu~i be`n la`m cho phun ma'u;
Cu~ng va^.y tre^u-cho.c gia^.n sanh ra dde^`u tranh-ca.nh.
Cha^m-ngo^n
31:
31:1
Lo+`i cu?a vua Le^-mu-e^,
Ca'c cha^m-ngo^n ma` me. ngu+o+`i da.y cho ngu+o+`i .
31:2
Ho+~i con ta se~ no'i gi`?
Ho+~i con cu?a thai ta, ta pha?i no'i chi ?
Ho+~i con cu?a su+. kha^'n-nguye^.n ta, ta ne^n no'i dde^`u gi` vo+'i con?
31:3
Cho+' pho' su+'c-lu+.c con cho ngu+o+`i ddo+`n-ba`,
DDu+`ng o+? theo con ddu+o+`ng ga^y cho vua-chu'a bi. ba.i-hoa.i .
31:4
Ho+~i Le^-mu-e^n, cha(?ng xu+'ng-hie^.p cho ca'c vua,
Cha(?ng xu+'ng-hie^.p cho ca'c vua uo^'ng ru+o+.u,
Hay la` cho ca'c quan-tru+o+?ng no'i ra(`ng:
Va^.t uo^'ng say o+? dda^u ?
31:5
E chu'ng uo^'ng, que^n lua^.t-pha'p,
Va` la`m hu+ su+. xe't-ddoa'n cu?a ngu+o+`i kho^'n-kho^? cha(ng.
31:6
Ha~y ban va^.t uo^'ng say cho ngu+o+`i ga^`n che^'t,
Va` ru+o+.u cho ngu+o+`i co' lo`ng bi. cay-dda('ng:
31:7
Ho. ha~y uo^'ng, va` que^n no^~i nghe`o-kho^? mi`nh,
Cha(?ng nho+' dde^'n dde^`u cu+.c-nho.c cu?a mi`nh nu+~a .
31:8
Ha~y mo+? mie^.ng mi`nh binh ke? ca^m,
Va` duye^n-co+' cu?a ca'c ngu+o+`i bi. dde^?-bo?.
31:9
Kha' mo+? mie^.ng con, xe't-ddoa'n ca'ch co^ng-bi`nh,
Va` pha^n-xu+? pha?i-nghi~a cho ngu+o+`i buo^`n-tha?m va` nghe`o-na`n.
31:10
Mo^.t ngu+o+`i nu+~ ta`i-ddu+'c ai se~ ti`m ddu+o+.c?
Gia'-tri. na`ng tro^?i ho+n cha^u-ngo.c.
31:11
Lo`ng ngu+o+`i cho^`ng tin-ca^.y no+i na`ng,
Ngu+o+`i se~ cha(?ng thie^'u hue^-lo+.i .
31:12
Tro.n ddo+`i na`ng la`m cho cho^`ng ddu+o+.c i'ch-lo+.i,
Cho+' cha(?ng he^` su+. to^?n-ha.i .
31:13
Na`ng lo ti`m lo^ng chie^n va` gai so+.i,
La.c-y' la^'y tay mi`nh ma` la`m co^ng-vie^.c.
31:14
Na`ng gio^'ng nhu+ ca'c chie^'c ta`u buo^n-ba'n,
O+? tu+` cho^~ xa cho+? ba`nh mi`nh ve^`.
31:15
Na`ng thu+'c-da^.y khi tro+`i co`n to^'i,
Pha't va^.t-thu+.c cho ngu+o+`i nha` mi`nh,
Va` ca('t co^ng-vie^.c cho ca'c to+' ga'i mi`nh.
31:16
Na`ng tu+o+?ng dde^'n mo^.t ddo^`ng-ruo^.ng, be`n mua no' ddu+o+.c;
Nho+` hoa-lo+.i cu?a hai tay mi`nh, na`ng tro^`ng mo^.t vu+o+`n nho .
31:17
Na`ng tha('t lu+ng ba(`ng su+'c-lu+.c,
Va` la`m hai ca'nh tay mi`nh ra ma.nh-me~.
31:18
Na`ng ca?m tha^'y co^ng-vie^.c mi`nh ddu+o+.c i'ch-lo+.i;
Ban dde^m dde`n na`ng cha(?ng ta('t.
31:19
Na`ng dda(.t tay va`o con quay,
Va` ca'c ngo'n tay na`ng ca^`m con cu'i .
31:20
Na`ng mo+? ddu+a tay ra giu'p ke? kho'-kha(n,
Gio+ tay mi`nh le^n tie^'p ngu+o+`i nghe`o-kho^?.
31:21
Na`ng kho^ng so+. ngu+o+`i nha` mi`nh bi. gia' tuye^'t,
Vi` ca? nha` dde^`u ma(.c a'o ba(`ng lo^ng-chie^n ddo? sa(.m.
31:22
Na`ng la`m la^'y nhu+~ng cha(n-me^`n;
A'o-xo^'ng na`ng dde^`u ba(`ng va?i gai mi.n ma`u ddo? ddie^`u .
31:23
Ta.i no+i cu+?a tha`nh cho^`ng na`ng ddu+o+.c chu'ng bie^'t,
Khi ngo^`i chung vo+'i ca'c tru+o+?ng-la~o cu?a xu+'.
31:24
Na`ng che^' a'o lo't va` ba'n no';
Cu~ng giao ddai lu+ng cho con buo^n.
31:25
Na`ng ma(.c la^'y su+'c-lu+.c va` oai-phong,
Va` khi tu+o+?ng dde^'n buo^?i sau, be`n vui-cu+o+`i .
31:26
Na`ng mo+? mie^.ng ra ca'ch kho^n-ngoan,
Phe'p-ta('c nho+n-tu+` o+? no+i lu+o+~i na`ng.
31:27
Na`ng coi-so'c ddu+o+`ng-lo^'i cu?a nha` mi`nh,
Kho^ng he^` a(n ba'nh cu?a su+. bie^'ng-nha'c.
31:28
Con ca'i na`ng cho^?i-da^.y, chu'c na`ng ddu+o+.c phu+o+'c;
Cho^`ng na`ng cu~ng cho^?i-da^.y, va` khen-ngo+.i na`ng ra(`ng:
31:29
Co' nhie^`u ngu+o+`i con ga'i la`m-lu.ng ca'ch ta`i-ddu+'c,
Nhu+ng na`ng tro^?i ho+n he^'t tha?y .
31:30
Duye^n la` gia?-do^'i, sa('c la.i hu+-kho^ng;
Nhu+ng ngu+o+`i nu+~ na`o ki'nh-so+. DDu+'c Gie^-ho^-va se~ ddu+o+.c khen-ngo+.i .
31:31
Ha~y ban cho na`ng bo^ng-tra'i cu?a tay na`ng;
Kha' dde^? ca'c co^ng-vie^.c na`ng ngo+.i-khen na`ng ta.i trong cu+?a tha`nh.
Ngu+o+`i che'p la.i va`o ddi~a: Nguye^~n Da^~n Bao, Fullerton, California
Retyped into computer disk by: Bao Da^~n Nguye^~n, Fullerton, California .